Dawkins với Aquinas

Thứ bảy - 17/12/2022 16:46      Số lượt xem: 968

Trong cuốn sách bán chạy nhất của mình là Huyễn tưởng Thượng đế, Richard Dawkins đáp lại Ngũ đạo của Thánh Thomas Aquinas về sự tồn tại của Chúa trong Summa Theologica [Tổng luận thần học – chú thích của người dịch] với tuyên bố táo bạo rằng những chứng lý này “dễ dàng [...] bị phơi bày là ngớ ngẩn” (Huyễn tưởng Thượng đế, 100). Trước khi cho thấy tại sao Dawkins không bác bỏ được lập luận của Thomas, tôi cần chỉ ra hai vấn đề trong cách tiếp cận của ông.

TOM MAIN

DAWKINS* VỚI AQUINAS*
Richard Dawkins về cơ bản đã hiểu sai từng chứng lý trong Ngũ đạo của Thánh Thomas
 
MATT FRADD 11/15/2018
(Bản dịch của Giuse Bùi Xuân Trường, nguồn: 
https://www.catholic.com/magazine/print-edition/dawkins-vs-aquinas-fail)
 
Trong cuốn sách bán chạy nhất của mình là Huyễn tưởng Thượng đế, Richard Dawkins đáp lại Ngũ đạo của Thánh Thomas Aquinas v s tn ti ca Chúa trong Summa Theologica [Tổng luận thần học – chú thích của người dịch] với tuyên bố táo bạo rằng những chứng lý này “dễ dàng [...] bị phơi bày là ngớ ngẩn” (Huyễn tưởng Thượng đế, 100). Trước khi cho thấy tại sao Dawkins không bác bỏ được lập luận của Thomas, tôi cần chỉ ra hai vấn đề trong cách tiếp cận của ông.
 
Đầu tiên, Dawkins dường như không biết (hoặc ít nhất là không đề cập đến) rằng Ngũ đạo này là những bản tóm tắt mà Aquinas khai triển trong các tác phẩm khác của ông (xem Summa Contra Gentiles [Tổng luận chống lại dân ngoại], I, ch. 13). Chúng không phải là những trường hợp toàn diện về sự tồn tại của Chúa để giải quyết mọi chống đối. Thay vào đó, chúng phù hợp với sứ mệnh của Summa Theologica là xử lý “bất cứ điều gì thuộc về Kitô giáo theo cách thức có thể hướng đến sự hướng dẫn cho những người mới tìm hiểu” (Summa Theologica, lời nói đầu). Đây là một sai lầm phổ biến của cả những người hữu thần và vô thần, và như học giả Thomistic Edward Feser đã chỉ ra:
 
Aquinas không bao giờ có ý định [Ngũ đạo này] đứng riêng lẻ và có lẽ sẽ phản ứng kinh hoàng nếu được thông báo rằng các thế hệ sinh viên tương lai sẽ nghiên cứu chúng một cách cô lập, bị loại bỏ khỏi sự tiếp xúc trực tiếp của họ với Summa Theologica và nội dung lớn hơn trong tác phẩm của ông với tư cách là một toàn bộ (Aquinas: Một hướng dẫn cho người mới tìm hiểu, 62-63).
 
Việc Dawkins không hiểu được bối cảnh của các lập luận của Aquinas, bao gồm cả siêu hình học cơ bản trong Summa mà chúng dựa vào, đã gây ra sai lầm thứ hai của ông. Trong toàn bộ lập luận của mình, Dawkins không bao giờ trực tiếp trích dẫn Thomas. Thay vào đó, ông tóm tắt những gì ông nghĩ là lập luận của Aquinas và kết quả là ông tấn công một người rơm, hoặc một phiên bản suy yếu của các lập luận của Thánh nhân.
 
Mặc dù Dawkins là một nhà sinh vật học tài ba, nhưng đơn giản là ông không phải là một triết gia lành nghề, và đó là một trở ngại nghiêm trọng khi đối mặt với một vấn đề triết học như sự tồn tại của Chúa. Trong bài đánh giá về Huyn tưởng Thượng đế, nhà triết học nổi tiếng Alvin Plantinga viết, “Bạn có thể nói rằng một số bước đột phá của ông ta vào triết học cùng lắm ngang bằng với sinh viên năm thứ hai, nhưng điều đó sẽ không công bằng đối với sinh viên năm thứ hai; thực tế là (bỏ qua lạm phát điểm), nhiều lập luận của ông ta sẽ bị điểm trượt trong lớp triết học năm thứ hai.”
 
Bây giờ, chúng ta hãy xem xét từng chứng lý trong Ngũ đạo của Aquinas để hiểu tại sao các lập luận của Dawkins lại bị cho điểm kém như vậy.
 
 

Ba chứng lý đầu tiên

Phản đối của Dawkins đối với ba chứng lý đầu tiên của Thomas bắt đầu với tuyên bố rằng “[chúng] chỉ là những cách khác nhau để nói cùng một điều” (Huyễn tưởng Thượng đế, 101). Đúng là mỗi chứng lý đều kết thúc với kết luận rằng Chúa tồn tại với tư cách là nguyên nhân cuối cùng của thế giới, nhưng chúng không đi đến kết luận này theo cùng một cách.
 
Chứng lý đầu tiên, hay lập luận từ chuyển động, xuất phát từ phân tích của Aristotle về sự thay đổi như là sự hiện thực hóa của một động năng. Nó chỉ ra rằng chỉ có một thực tại là động cơ thuần túy mới có thể giải thích chuỗi chuyển động mà chúng ta quan sát được trong vũ trụ. Chứng lý thứ hai xuất phát từ sự tồn tại của các nguyên nhân kết quả và cho thấy rằng chỉ có một “nguyên nhân vô nguyên nhân” mới có thể giải thích chuỗi nhân quả này trong vũ trụ. Chứng lý thứ ba lập luận từ sự tồn tại của những vật bất tất và cho thấy rằng chỉ có một cái tất yếu mới có thể giữ cho tất cả những thứ ngẫu nhiên này tồn tại.
 
Thay vì đưa ra từng chứng lý dựa trên phân tích về chuyển động, nguyên nhân hoặc sự ngẫu nhiên của nó, Dawkins chỉ nói rằng tất cả những chứng lý này “dựa trên ý tưởng về một sự hồi quy và cầu xin Chúa chấm dứt nó” (sđd.), điều mà ông tuyên bố là không rõ ràng và bất định. Ông nghĩ một cái gì đó giống như “điểm kỳ dị của Vụ nổ lớn” là một lời giải thích hợp lý hơn cho sự khởi đầu của vũ trụ, và điều đó khiến Chúa trở thành một kết luận không cần thiết.
 
Bên cạnh vấn đề biến một phần hữu hạn và ngẫu nhiên của vật lý thành lời giải thích cuối cùng về thực tại, Thomas không tuyên bố chứng minh chỉ bằng lý trí rằng Chúa đã tạo ra vũ trụ từ hư không trong quá khứ hữu hạn.
 
Theo nhà triết học Thomist [Trường phái Thomas Aquinas] Ralph McInerny, “[Aquinas] dành nhiều thời gian để chứng tỏ rằng không có gì mâu thuẫn nội tại khi nói về một thế giới vĩnh cửu được tạo ra” (Ralph McInerny, ed., Thomas Aquinas: Các tác phẩm chọn lọc, 711). Dawkins rõ ràng không nhận ra điều này, và vì vậy ông đã hiểu sai từng chứng lý này. Ông nói về chứng lý đầu tiên, "Có thứ gì đó phải thực hiện hành động đầu tiên, và thứ đó chúng ta gọi là Chúa"; và về chứng lý thứ hai, “[chuỗi nhân quả] này phải được chấm dứt bởi một nguyên nhân đầu tiên, mà chúng ta gọi là Chúa”; và thứ ba, “Chắc hẳn đã có lúc không có vật chất nào tồn tại, nhưng, vì những thứ vật chất tồn tại bây giờ, nên phải có một thứ gì đó phi vật chất để đưa chúng tồn tại và thứ đó chúng ta gọi là Chúa” (Huyễn tưởng Thượng đế, 101).
 
Nhưng tất cả những điều này chính là những vấn đề mà Thomas không tranh cãi.
 
Thomas tuyên bố rằng ngay cả khi những chuỗi nhân quả hoặc thực tại ngẫu nhiên này tồn tại vĩnh viễn trong quá khứ, thì vẫn phải có một nguyên nhân cuối cùng hoặc nguyên nhân tối hậu giải thích không chỉ sự tồn tại trong quá khứ của vật chất mà còn cả sự tồn tại trong hiện tại của chúng, đó là điều mà “điểm kỳ dị Vụ nổ lớn” không thể làm được. Để nắm được điểm này, cần phân biệt hai loại chuỗi nhân quả khác nhau: chuỗi có thứ tự ngẫu nhiên và chuỗi có thứ tự bản chất.
 

Các loại nguyên nhân

Chuỗi nguyên nhân được sắp xếp ngẫu nhiên là chuỗi trong đó một đối tượng độc lập tương tác với một đối tượng độc lập khác và khiến nó di chuyển hoặc thay đổi, tương tự như một loạt quân domino lần lượt đổ xuống. Những thay đổi này diễn ra trong một khoảng thời gian, dù ngắn hay dài. Ví dụ, thuốc nhuộm được bôi lên tóc và sau vài phút, tóc sẽ đổi màu. Một người đàn ông uống nhiều bia và cuối cùng say. Điểm chung của tất cả những thay đổi này là các phần trước trong chuỗi không ảnh hưởng trực tiếp đến các phần trong tương lai. Bạn có thể vứt bỏ thuốc nhuộm tóc và bia, nhưng bạn vẫn sẽ là một người say với mái tóc xanh.
 
Mặt khác, một chuỗi các nguyên nhân được sắp xếp về cơ bản xảy ra khi chuyển động hoặc thay đổi trong chuỗi phụ thuộc vào mọi thành tố trong quá khứ của chuỗi. Ví dụ, hãy tưởng tượng những tác phẩm vĩ đại của Thomas Aquinas đang được đặt trên bàn. Những cuốn sách này có thể được định vị như hiện tại vì có một cái bàn bên dưới chúng. Mặt khác, chiếc bàn có thể chứa sách vì sàn nhà hỗ trợ nó. Nhưng sàn nhà nằm trên một cái móng nằm trên mặt đất, vân vân và vân vân. Mọi thứ trong chuỗi này đều cần thiết cho kết quả cuối cùng: cuốn sách nằm trên bàn. Nếu bạn lấy đi cái bàn, cuốn sách sẽ không nằm trên đó. Nhà không còn móng thì sàn nhà, cái bàn, thậm chí cả sách vở cũng sẽ sụp đổ.
 
Một ví dụ khác về một chuỗi được sắp xếp theo thứ tự cơ bản sẽ là một loạt các bánh răng. Trong một chuỗi được sắp xếp ngẫu nhiên, giống như một bộ domino, các thành tố trước đó của chuỗi có thể bị xóa hoặc phá hủy và không ảnh hưởng đến chuyển động trong phần sau của chuỗi. Nhưng trong một chuỗi được sắp xếp theo thứ tự cơ bản, chẳng hạn như một bộ bánh răng, bất kỳ sự can thiệp nào đối với một thành tố trước đó sẽ ngăn toàn bộ chuỗi thay đổi. Nếu bạn loại bỏ bất kỳ bánh răng nào trong chuỗi, mọi bánh răng khác cũng sẽ ngừng quay.
 
Xem xét một chuỗi thứ bậc giúp chúng ta thấy Thiên Chúa là Động cơ đầu tiên. Khi chúng ta xem xét một loạt nguyên nhân tồn tại đồng thời, chúng ta nhận ra rằng có điều gì đó liên kết chuỗi này lại với nhau. Đất giữ móng nhà, nhưng ai giữ đất? “Trọng lực,” chúng ta có thể trả lời. Nhưng điều gì giữ cho lực hấp dẫn tồn tại? Cuối cùng, trong mỗi chuỗi thứ bậc, chúng ta truy nguyên tất cả các nguyên nhân trở lại nguyên nhân đầu tiên, một sức mạnh hỗ trợ và giữ mọi thứ lại với nhau trong sự tồn tại, hay cái mà Aquinas gọi là Chúa.
 
Chúng ta biết Aquinas đang mô tả một chuỗi nhân quả về cơ bản được sắp xếp theo các ví dụ mà ông sử dụng. Ví dụ, trong phần giải thích về lập luận từ quan hệ nhân quả, ông nói, “Các động cơ tiếp theo chỉ di chuyển khi chúng được chuyển động bởi động cơ đầu tiên; khi cây gậy di chuyển chỉ vì nó được chuyển động bằng tay. Do đó, điều cần thiết là phải đến được với người khởi động đầu tiên, không do ai khác tác động; và điều này ai cũng hiểu là Thiên Chúa” (ST, I, q. 2, a. 3).
 
Một chuỗi dài vô tận không thể giải thích chuyển động của cây trượng, bởi vì việc thêm các thành tố vào chuỗi, thậm chí với số lượng vô hạn, không giải thích được tại sao lại có bất kỳ chuyển động nào ngay từ đầu. Như Garrigou-Lagrange đã từng châm biếm, “Xóa bỏ một nguyên nhân tối cao là tuyên bố rằng, như ai đó từng nói, 'một cây bút lông sẽ tự vẽ nếu nó có một cái cán rất dài'” (Chúa: Sự tồn tại và Bản chất của Ngài, tập 1, 265).
 
Chứng lý thứ tư
Trong chứng lý thứ tư của Aquinas, lập luận về mức độ tồn tại, Thánh nhân lập luận từ ý tưởng rằng có một chuỗi tồn tại lớn trong đó các sinh vật trở nên hoàn hảo hơn. Ví dụ: đá, sau đó là động vật, rồi con người, rồi thiên thần, v.v. Nhưng nếu chuỗi này có ý nghĩa, thì phải có một thực thể hoàn hảo, hay cái mà chúng ta gọi là Chúa. Cách hiểu hiện đại về lập luận này sẽ đặt câu hỏi liệu “sự tốt lành” có phải là một thuộc tính thực sự hay chỉ là một nhãn hiệu mà chúng ta gán một cách tùy tiện. Nếu nó là thật, thì nó tương ứng với tiêu chuẩn khách quan nào?
 
Tất nhiên, một số người sẽ hỏi: “Làm sao chúng tôi biết có một mục tiêu 'tốt hơn'? Không phải tất cả các đánh giá giá trị của chúng ta đều mang tính chủ quan sao?”, mà các triết gia Peter Kreeft và Fr. Ronald Tacelli có một câu trả lời hóm hỉnh: “Chính người hỏi câu này đã tự trả lời. Vì người hỏi sẽ không hỏi điều đó trừ khi họ nghĩ rằng làm như vậy thực sự tốt hơn là không hỏi” (Kreeft và Tacelli, Sổ tay Biện giải Kitô giáo, 54).
 
Vì vậy, nếu mức độ tốt ngày càng tăng là có thật, thì tiêu chuẩn chúng ta sử dụng để chứng minh rằng chúng là có thật là gì? Về mặt logic, chúng ta phải có một tiêu chuẩn bao gồm chính sự hoàn hảo.
 
Nhưng Dawkins, không hiểu dòng lập luận này, chỉ trả lời:
 
Đó là một lập luận? Bạn cũng có thể nói rằng mọi người khác nhau về mùi nhưng chúng ta chỉ có thể so sánh bằng cách tham chiếu đến mức tối đa hoàn hảo của mùi có thể hình dung được. Vì vậy, phải tồn tại một kẻ hôi thối cao siêu vô song, và chúng ta gọi hắn là Chúa. Hoặc thay thế bất kỳ khía cạnh so sánh nào mà bạn thích và rút ra và đưa ra kết luận ngớ ngẩn tương đương (Huyễn tưởng Thượng đế, 101).
 
Sự bác bỏ của Dawkins thất bại vì ông hiểu sai khái niệm về s hoàn ho ca Aquinas và cách nó ch liên quan đến vic có nhiều hơn hay ít hơn. Sự không hoàn hảo, hay tệ nạn trên thế giới, đến từ sự thiếu hiện hữu. Ví dụ, chúng ta có khí trong ruột vì chúng ta thiếu thức ăn thích hợp hoặc khả năng của cơ thể để quá trình tiêu hóa diễn ra mà không có chất thải.
 
Nhưng chuỗi cũng đi theo hướng khác. Một sinh vật tốt hơn sẽ là sinh vật không có khí thải, sau đó là sinh vật không cần thức ăn, và sau đó là sinh vật không bị cơ thể cản trở. Trên thực tế, một sinh vật không bị giới hạn bởi không gian hay thời gian sẽ vượt trội hơn tất cả những sinh vật vật chất này. Kreeft và Tacelli tóm tắt kết luận của Aquinas như sau:
 
Nếu những mức độ hoàn hảo này liên quan đến sự tồn tại và sự tồn tại được tạo ra trong những sinh vật hữu hạn, thì phải tồn tại một thứ “tốt nhất”, một nguồn gốc và tiêu chuẩn thực sự của tất cả những sự hoàn hảo thuộc về chúng ta với tư cách là những sinh vật. Hữu thể tuyệt đối hoàn hảo này—“Hữu thể của tất cả chúng sinh,” “Sự hoàn hảo của mọi sự hoàn hảo”—là Thượng Đế (Sổ tay Biện giải Kitô giáo, 54).
 

Chứng lý thứ năm

Thomas bắt đầu chứng lý thứ năm của mình bằng cách nói về những thứ thiếu trí thông minh nhưng thường xuyên hành động vì mục đích tốt đẹp. Văn bản tiếng Latinh thường được dịch là “được thiết kế” theo cách thứ năm là ex intente, mà ở những đoạn khác, Thomas đồng nhất với khuynh hướng tự nhiên của những thứ không thông minh. Vì những thứ này thiếu trí thông minh nên chúng không thể chọn hành động hướng tới mục đích tốt đẹp cũng như một mũi tên có thể tự bắn trúng tâm điểm của bia.
 
Nhưng vì họ thường xuyên hành động theo cách đó nên chúng ta có thể loại trừ khả năng xảy ra như một lời giải thích. Cách giải thích duy nhất hợp lý khác là các sự vật tự nhiên hành động theo cách này vì khuynh hướng tự nhiên mà chúng có, và một nguyên nhân thông minh—hoặc Thiên Chúa—phải ban cho chúng khuynh hướng này.
 
Dawkins lầm tưởng rằng thuyết tiến hóa đã làm cho chứng lý thứ năm của Aquinas trở nên lỗi thời: “Có lẽ chưa bao giờ có một thói quen tàn phá niềm tin phổ biến nào bằng cách lập luận thông minh hơn việc Charles Darwin phá hủy lập luận khỏi thiết kế thông minh” (Huyễn tưởng Thượng đế, 103). Nhưng Aquinas không tranh luận rằng những sinh vật phức tạp cần một lời giải thích cho lý do tại sao chúng phức tạp (sự tiến hóa có thể giải thích điều đó). Thay vào đó, ông  muốn biết tại sao những nguyên nhân không thông minh lại hướng tới những kết quả thông minh.
 
Điều này không chỉ áp dụng cho các sinh vật sống mà còn cho các vật không sống. Ví dụ, các electron, về bản chất, bị hút bởi các proton. Nếu các electron không có khuynh hướng tự nhiên này, thì sẽ không có nguyên tố nào trong bảng tuần hoàn hình thành, điều đó có nghĩa là không có dạng sống vật chất nào mà chúng ta trải qua—kể cả chính chúng ta—sẽ tồn tại ở bất kỳ đâu trong vũ trụ vật chất.
 
Vì vậy, sự tiến hóa không chỉ là phản chứng không đầy đủ đối với chứng lý thứ năm của Aquinas, mà sự tiến hóa thậm chí sẽ không thể thực hiện được nếu các khối xây dựng của vũ trụ không có các loại khuynh hướng tự nhiên phù hợp mà chỉ Chúa mới có thể cung cấp. Như Leo Elders kết luận, “Điểm cuối của chứng lý thứ năm là trí tuệ của Chúa với tư cách là tác giả của trật tự trong thế giới và do đó, nó ngầm ám chỉ trật tự siêu nhiên vượt qua bất cứ điều gì con người có thể hình dung” (Thần học triết học của Thánh Thomas Aquinas, 133).
 

Các thuộc tính thần linh

Dawkins nghĩ rằng ông có thể làm suy yếu các chứng lý của Aquinas bằng cách tuyên bố rằng chúng không phải là trình tự tiếp diễn, hoặc rằng kết luận về sự tồn tại của Chúa không tuân theo các tiền đề trong các lập luận:
 
Ngay cả khi chúng ta cho phép sự xa xỉ đáng ngờ của việc tùy ý gọi một kẻ hủy diệt thành một hồi quy vô hạn và đặt cho nó một cái tên, chỉ vì chúng ta cần một cái tên, thì hoàn toàn không cần phải ban cho kẻ hủy diệt đó bất kỳ thuộc tính nào thường được gán cho Chúa: toàn năng, sự toàn tri, tốt lành, sáng tạo trong thiết kế, chưa nói đến những thuộc tính của con người như lắng nghe những lời cầu nguyện, tha thứ tội lỗi và đọc được những suy nghĩ sâu thẳm nhất (Huyễn tưởng Thượng đế, 101).
 
Đầu tiên, những lập luận của Aquinas không chứng minh mọi sự thật về Chúa mà các Kitô hữu tin tưởng, nhưng đó không phải là mục đích của họ. Triết gia Andrew Younan đã đưa ra một quan điểm xuất sắc: “Aquinas không nói . . . 'một số thứ di chuyển; chúng bị thứ khác làm cho chuyển động; điều này không thể tiếp tục đến vô tận; do đó, Hài nhi Giêsu sẽ nghe thấy lời cầu nguyện của bạn và chữa lành cho bà của bạn’” (Chủ nghĩa tư tưởng, 34).
 
Sự phản đối này ngang bằng với việc ai đó trả lời các lập luận về sự tiến hóa của Dawkins bằng cách nói: “Ngay cả khi chúng ta cho phép sự xa xỉ đáng ngờ của một tổ tiên chung, thì điều đó cũng không giải thích được sự sống bắt đầu như thế nào trên Trái đất hay vũ trụ bắt đầu tồn tại từ hư vô như thế nào”. Giống như Dawkins sẽ nói rằng thuyết tiến hóa không nhằm giải thích tất cả những bí ẩn của vũ trụ, Thomas sẽ nói rằng những chứng lý của ông không nhằm chứng minh tất cả những bí ẩn về bản chất của Chúa. Thay vào đó, chúng nhằm mục đích chỉ chứng minh sự tồn tại của Chúa của thuyết độc thần cổ điển—hoặc động cơ vĩnh cửu, vô hạn của chính nó.
 
Trên thực tế, Aquinas có tranh luận ở những nơi khác về các thuộc tính thần linh mà Dawkins cáo buộc những người theo thuyết hữu thần coi đó là điều hiển nhiên. Ở ngay trang tiếp theo của Summa, Aquinas hỏi liệu nguyên nhân đầu tiên của vũ trụ có một cơ thể và liệu thứ ấy có bao gm vt cht và hình dng hay không. Sau đó, Thomas sử dụng các lập luận logic để chỉ ra nguyên nhân của mọi sự tồn tại phải là toàn năng, toàn tri, toàn thin và sở hữu sự sáng tạo trong thiết kế (điều này bắt đầu được giải quyết trong chứng lý thứ năm của Aquinas).
 
Xa hơn nữa trong Summa, Aquinas cho thấy từ sự mặc khải thiêng liêng rằng Chúa lng nghe nhng li cu nguyn, tha th ti li và nếu Chúa là đấng toàn tri, thì rõ ràng là ngài có thể “đọc được những suy nghĩ sâu kín nhất.”
 
Việc Dawkins dường như không biết điều này sẽ khiến chúng ta tự hỏi liệu ông có đọc Aquinas ngay từ đầu hay chỉ là bản tóm tắt các chứng lý của Aquinas từ một nguồn thứ cấp. Summa Theologica là một lập luận được xây dựng một cách có hệ thống cho chân lý của đức tin Kitô giáo bắt đầu từ sự hiện hữu của Thiên Chúa và tiến dần đến con người của Chúa Kitô và vai trò của Giáo hội. Giống như một tòa nhà chọc trời hùng vĩ, nó được xây dựng với độ chính xác cao từ những câu hỏi cơ bản (ví dụ: Chúa có tồn tại không? Chúng ta có thể biết gì về Chúa?) cho đến những đỉnh cao của sự mặc khải Kitô giáo (ví dụ: Chúa Ba Ngôi là gì? Chúa có thay đổi khi làm người?).
 
Phàn nàn rằng Ngũ đạo không tiết lộ mọi điều về Chúa cũng giống như phàn nàn rằng nền móng của một tòa nhà không tiết lộ ai đã lấy lon Coca cuối cùng trong máy bán hàng tự động trên đài quan sát. Liên quan đến các thuộc tính thiêng liêng, Dawkins cũng nói:
 
Ngẫu nhiên, nó đã không thoát khỏi sự chú ý của các nhà logic học rằng toàn tri và toàn năng và không tương thích lẫn nhau. Nếu Thiên Chúa là Đấng toàn tri, chắc hẳn ông ta đã biết sẽ phải can thiệp như thế nào để thay đổi tiến trình lịch sử bằng sự toàn năng của ông. Nhưng điều đó có nghĩa là ông không thể thay đổi ý định về sự can thiệp của mình, điều đó có nghĩa là ông không toàn năng (Huyễn tưởng Thượng đế, 101).
 
Nhưng chính vì Thiên Chúa là Đấng toàn hảo trong sự hiểu biết và quyền năng nên Ngài không thể đổi ý. Chỉ khi không hiểu những thuộc tính này, Dawkins mới có thể tạo ra một trường hợp mâu thuẫn với nhau.
 
“Toàn năng” đề cập đến khả năng biến bất kỳ thực tế tiềm tàng nào thành hiện thực. Điều này không áp dụng cho những tình huống bất khả thi không bao giờ có thể trở thành hiện thực, chẳng hạn như hình vuông lại tròn, những người độc thân đã kết hôn hoặc những sinh vật hoàn hảo không hoàn hảo, chẳng hạn như một vị Thần hay thay đổi ý định. Khi một người thay đổi ý định, thường là do: 1) ông biết được một cách tốt hơn để đạt được điều X mà ông đã biết trước đó, hoặc 2) ông bị ngăn cản hoàn thành việc X do có điều gì đó nằm ngoài tầm kiểm soát của mình, và vì vậy ông thay vào đó làm điều Y.
 
Ví dụ đầu tiên không thể áp dụng cho một sinh vật toàn tri, vì Chúa đã biết tất cả mọi thứ và do đó Ngài không cần phải học bất cứ điều gì. Ví dụ thứ hai cũng không thể áp dụng cho Chúa, vì không có gì nằm ngoài tầm hiểu biết toàn năng của Ngài về thực tại. Nếu ai đó phản đối rằng vì Chúa không thể học nên Ngài không toàn năng, thì người phản đối không hiểu rằng việc học hàm ý sự thiếu hụt kiến thức và vì Chúa là hoàn hảo nên Ngài không có bất kỳ thiếu sót nào.
 

Kết luận

Có vô số thiếu sót trong những lời phản đối mà Richard Dawkins đã đưa ra để chống lại những chứng lý của Aquinas về sự tồn tại của Chúa. Ông tin một cách sai lầm rằng ba chứng lý đầu tiên chỉ đơn thuần cho rằng Chúa đã tạo ra vũ trụ từ hư vô. Kết quả là, ông không thể bác bỏ cách chúng chứng minh Chúa là nền tảng cuối cùng của một chuỗi các nguyên nhân thiết yếu có trật tự.
 
Dawkins cũng hiểu sai chứng lý thứ tư và cho rằng nó liên quan đến bất kỳ chiều hướng so sánh nào chứ không phải so sánh về bản thể và mối quan hệ của nó với sự hoàn hảo. Cuối cùng, Dawkins cho rằng chứng lý thứ năm là về sự phức tạp chứ không phải sự đều đặn mà chúng ta cảm nhận được trong tự nhiên mà chỉ có một nhà thiết kế vũ trụ mới có thể giải thích được.
 
Do đó, chúng ta nên kết luận rằng việc Dawkins cố gắng bác bỏ Ngũ đạo của Aquinas, theo cách nói của Dawkins, “dễ dàng bị phơi bày là ngớ ngẩn.”
 
 
*Clinton Richard Dawkins (sinh 26 tháng 3 năm 1941) là một nhà tp tính hc sinh hc tiến hóa người Anh. Xem thêm tại: https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Dawkins
*Thomas Aquinas (Tôma Aquinô) là một nhà thần học và triết học có nhiều ảnh hưởng trong truyền thống chủ nghĩa kinh viện. Ngài được Giáo hội Công giáo tuyên phong là “Tiến sĩ Hội Thánh” và “Tiến sĩ Thiên thần”. Xem thêm tại: https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Aquinas

 
Tổng số điểm của bài viết là: 20 trong 4 đánh giá
Xếp hạng: 5 - 4 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

DC VC NVB Tach nen
BÀI VIẾT ĐƯỢC QUAN TÂM
THÁNH CA
HỌC HỎI LỜI CHÚA
  •   Đang truy cập 167
  •   Máy chủ tìm kiếm 22
  •   Khách viếng thăm 145
 
  •   Hôm nay 29,924
  •   Tháng hiện tại 1,044,916
  •   Tổng lượt truy cập 82,352,892