Thành công đặt chúng ta trước một tình thế xã hội khá thú vị. Chúng ta đã dành nhiều năm để được dạy rằng cần phải chăm chỉ, phát huy tài năng và theo đuổi mục tiêu, nhưng khi một trong những mục tiêu ấy thực sự thành hiện thực, dường như chúng ta lại được kỳ vọng phải cư xử như thể mình chỉ vui vừa phải mà thôi.

Quá phấn khích thì bị cho là khoe khoang. Hạ thấp nó quá mức thì bạn có nguy cơ trở thành kiểu người nói “Ồ, lại là cái thứ cũ kỹ nào sao?” về một giải Oscar.

Đâu đó giữa hai thái cực ấy là nghệ thuật đón nhận thành công một cách nhã nhặn: thực sự vui mừng về điều mình đạt được mà không đòi hỏi tất cả mọi người trong bán kính 10 dặm xung quanh cũng phải vui mừng y như vậy.

Và quả thực, đó là một nghệ thuật, bởi thành công đôi khi có thể khiến những người vốn hoàn toàn dễ mến trở nên khác đi một cách kỳ lạ. Một chút tiếng vỗ tay có thể khiến chúng ta tự mãn, tin vui có thể trở thành câu chuyện duy nhất chúng ta muốn nói, và một thành tựu có thể đột nhiên biến chúng ta thành chuyên gia, háo hức giải thích cho tất cả những người khác chính xác rằng họ cũng có thể làm được điều đó như thế nào. Ngược lại, một số người trong chúng ta sợ bị xem là khoe khoang đến mức gần như không cho phép bản thân thừa nhận điều mà mình đã phải vô cùng nỗ lực mới đạt được.

Đón nhận thành công một cách nhã nhặn nghĩa là tìm được điểm cân bằng: tận hưởng khoảnh khắc mà không biến nó thành tính cách mới của mình, thừa nhận rằng mình đã làm được một điều khá tuyệt vời nhưng vẫn nhớ rằng có lẽ mình không hoàn toàn làm điều đó một mình, đồng thời biết khi nào nên chia sẻ tin vui – và khi nào người trước mặt có thể không cần nghe phiên bản đầy đủ về sự thành công của mình.

Vì vậy, để mọi chuyện đi đúng hướng của nó một cách tốt đẹp, dưới đây là những cách để tận hưởng thành công trong khi vẫn là một con người hoàn toàn nhã nhặn.

1. Đón nhận lời khen ngợi

Một số người trong chúng ta có thể biến việc đón nhận một lời khen thành một chuyện phức tạp đến bất ngờ. Chỉ cần khen rằng chúng ta rất xuất sắc, thì ngay lập tức chúng ta sẽ chỉ ra phần mình đã làm hỏng; chỉ cần nói rằng chúng ta trông thật xinh đẹp, thì chúng ta sẽ quy là do ánh sáng phản chiếu; chỉ cần chúc mừng chúng ta được thăng chức, thì chúng ta sẽ giải thích rằng có lẽ mình chỉ may mắn mà thôi.

Đến một lúc nào đó, việc gạt đi mọi lời khen không còn giống sự khiêm tốn nữa mà bắt đầu khiến người khác phải nỗ lực đáng kể để thuyết phục chúng ta rằng mình xứng đáng với điều tốt đẹp họ vừa nói. Và thực sự, họ không nên phải làm thế. Một câu đơn giản như “Xin cảm ơn, điều đó có ý nghĩa rất lớn với tôi” là đủ tốt đẹp mà chẳng cần phải liệt kê tất cả những chuyện đã trục trặc hay chỉ ra ba người có thể đã làm tốt hơn bạn.

Đón nhận lời khen ngợi không có nghĩa là chúng ta đột nhiên trở nên kiêu ngạo. Có người đã nhận ra được điều gì đó tốt đẹp nơi chúng ta và dành thời gian nói ra điều ấy, vì vậy cho phép lời khen của họ được đón nhận cũng là một cách thể hiện sự nhã nhặn với họ. Sau tất cả, nếu chúng ta đã làm việc chăm chỉ vì một điều gì đó và nó diễn ra thật tuyệt vời, thì chúng ta hoàn toàn có quyền biết rằng nó đã thực sự tốt đẹp. Có sự khác biệt rất lớn giữa việc nhận ra thành tựu của chính mình và việc mong mọi người khác phải dành cả tuần còn lại để công nhận nó.

2. Hãy ăn mừng – thật sự ăn mừng

Hãy cứ tổ chức tiệc đi. Mở champagne, đặt một chiếc bánh thật khổng lồ, gọi cho người đã lắng nghe bạn nói về mục tiêu này suốt ba năm qua và tận hưởng niềm vui tuyệt vời khi được nói với họ rằng cuối cùng nó đã thực sự thành hiện thực.

Thành công xứng đáng được ăn mừng, đặc biệt bởi cuộc sống đã có đủ những dịp mà mọi chuyện không diễn ra theo đúng kế hoạch. Chẳng có ích gì khi vội vàng bỏ qua thành tựu vừa mới đạt được để hướng tới mục tiêu tiếp theo như thể hạnh phúc phải tuân theo một lịch trình nghiêm ngặt.

Nhưng có một khác biệt nhỏ giữa việc ăn mừng một điều gì đó và việc phát động cả một chiến dịch quảng bá cho nó. Những người thân thiết nhất với bạn có thể thực sự muốn nghe toàn bộ câu chuyện, bao gồm việc sếp bạn đã nói gì, bạn đã phản ứng như thế nào, mọi người sau đó đã bình luận ra sao và cả khoảnh khắc bạn nhận ra mình đã đạt được điều đó như thế nào. Còn người phụ nữ lần cuối bạn trò chuyện tại một hội nghị vào năm 2019 có lẽ không cần đến mức độ chi tiết tương tự. Việc tận hưởng thành công không trở nên chính đáng hơn chỉ vì có nhiều người chứng kiến nó hơn.

3. Đừng đột nhiên trở thành chuyên gia chỉ sau một đêm

Điều này khá nguy hiểm – đặc biệt là trong thế giới mạng xã hội. Giảm được khoảng 4.5 kg, và chỉ trong vòng hai tuần bạn có thể thấy mình đang giảng giải cho những người trưởng thành khác về carbohydrate. Được thăng chức, và đột nhiên bạn có đủ thứ quan điểm về lãnh đạo để chia sẻ cho mọi người. Con bạn vẫn ngủ ngon giấc hai lần một đêm, và cảm giác nhẹ nhõm cùng phấn khích tột độ khiến bạn khó lòng không chia sẻ với mọi bậc phụ huynh mệt mỏi với những đứa con khó ngủ.

Thành công đôi khi có một cách kỳ lạ khiến trải nghiệm của chính chúng ta bỗng có vẻ như mang tính phổ quát. Tất nhiên, nếu ai đó hỏi bạn đã làm thế nào, cứ chia sẻ. Trải nghiệm của bạn có thể thực sự hữu ích, và việc giúp người khác tránh những sai lầm mà bạn từng mắc phải trên đường đi là một hành động rất hào phóng.

Nhưng điều hiệu quả với chúng ta không nhất thiết là một công thức mà bằng cách nào đó tất cả những người khác đã không thể tự khám phá. Đôi khi chúng ta đã làm việc chăm chỉ. Đôi khi chúng ta đưa ra những quyết định đúng đắn. Đôi khi hoàn cảnh tình cờ kết hợp với nhau một cách hoàn hảo. Thông thường, thành thật mà nói, thành công là sự pha trộn của cả ba yếu tố ấy.

4. Hãy quan sát hoàn cảnh và tâm trạng của người khác

Một trong những điều tuyệt vời nhất ở những người yêu thương chúng ta là khả năng cùng chung vui khi điều tốt đẹp xảy đến với chúng ta, ngay cả khi cuộc sống lại không hào phóng với họ đến thế. Một người bạn có thể thực sự vui mừng khi chúng ta được thăng chức trong lúc vẫn lo lắng về công việc của chính họ, hoặc vui sướng khi chúng ta tìm được tình yêu trong khi bản thân vẫn đang mang một trái tim tan vỡ. Niềm hạnh phúc dành cho người khác và nỗi buồn của chính mình có thể cùng tồn tại bên nhau một cách đáng ngạc nhiên.

Đón nhận thành công một cách nhã nhặn có nghĩa là nhớ đến những con người đó khi chúng ta đang nóng lòng muốn chia sẻ tin vui. Không cần phải che giấu một điều tuyệt vời hay cảm thấy có lỗi chỉ vì khoảnh khắc của chúng ta đến trước khoảnh khắc của người khác, nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách để kể về nó. Người bạn đang gặp khó khăn trong việc có con có thể sẽ trân trọng việc được nghe tin bạn mang thai trong một cuộc trò chuyện riêng tư hơn là biết tin giữa một căn phòng đông người, trong khi người đồng nghiệp vừa hụt mất cơ hội thăng chức có lẽ không cần ngay lập tức được dẫn đi tham quan văn phòng mới tuyệt đẹp của chúng ta.

Đôi khi, đơn giản chỉ là để tâm đến người đang ở trước mặt mình trước khi bắt đầu kể về mọi chi tiết tuyệt vời. Họ có thể muốn nghe toàn bộ câu chuyện, và khi ấy chúng ta hoàn toàn có thể kể lại. Nhưng tin vui sẽ không mất đi giá trị nếu được truyền tải với một chút nhạy cảm. Hãy nhớ rằng khả năng vẫn nhận biết cảm xúc của người khác trong khi bản thân đang ngập tràn hạnh phúc chính là một trong những biểu hiện đáng quý nhất của sự tinh tế.

5. Hãy nhớ đến những người đứng sau hậu trường

Thành công thường được thể hiện rất rõ nét trong từng bức ảnh. Đó là hình ảnh chúng ta cầm tấm bằng tốt nghiệp, đứng bên dự án đã hoàn thành, ăn mừng việc được thăng chức hoặc ôm lấy bất cứ vật gì chứng minh rằng một điều gì đó đã diễn ra tốt đẹp ngoài mong đợi. Nhưng ngay bên ngoài khung hình thường là cả một đội ngũ hỗ trợ đáng nể.

Có thể người bạn đời của chúng ta đã nghe cùng một bài thuyết trình nhiều đến mức giờ họ có thể tự mình trình bày nó. Một người cha hoặc người mẹ đã trông nom con cái giúp chúng ta khi thời hạn công việc trở nên quá gấp gáp, một đồng nghiệp âm thầm gánh bớt phần việc của chúng ta, hoặc một người bạn đã đọc đơn xin việc của chúng ta đến lần thứ 14 mà bằng cách nào đó vẫn tìm ra điều gì đó để động viên chúng ta. Rồi còn có những người không thể trực tiếp thay đổi bất cứ điều gì nhưng vẫn tin tưởng chúng ta trong những giai đoạn mà dường như sự tự tin của chính chúng ta đã tạm thời tan biến.

Nhớ đến họ không khiến thành tựu trở nên kém phần thuộc về chúng ta. Chúng ta vẫn là người đã làm việc, chấp nhận rủi ro, vượt qua những phần khó khăn và giành được quyền tận hưởng kết quả. Điều đó chỉ đơn giản thừa nhận rằng phần lớn thành công đều mang dấu ấn của những người khác ngoài chính chúng ta.

Và mặc dù những lời cảm ơn công khai có thể rất đẹp, nhưng lòng biết ơn cũng không nhất thiết phải có khán giả. Một tin nhắn riêng, một bó hoa, hoặc đơn giản là nói với ai đó rằng “Tôi biết bạn đã giúp tôi rất nhiều để có thể đi đến đây” có thể mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với việc gắn thẻ tên của họ bên dưới một bài đăng ăn mừng. Có thể trong một khoảnh khắc nào đó tiếng vỗ tay thuộc về chúng ta, nhưng những ai có lòng biết ơn sẽ nhớ đến những người đã vỗ tay từ rất lâu trước khi mọi người khác cùng tham gia.

6. Hãy để lại một chút điều gì đó không chia sẻ

Tất nhiên, chia sẻ tin vui là một trong những điều thú vị của cuộc sống, và mạng xã hội đã khiến việc những người ở khắp nơi trên thế giới cùng ăn mừng với chúng ta trở nên dễ dàng đến tuyệt vời. Một bức ảnh tốt nghiệp có thể đến được với ông bà cách chúng ta hàng trăm dặm, những người bạn cũ có thể biết rằng công việc mơ ước cuối cùng đã thành hiện thực, và chỉ trong vài phút, cả đại gia đình có thể biết rằng ai đó đã vượt qua kỳ thi mà mọi người vẫn cầu nguyện cho họ.

Khó khăn nằm ở chỗ, một khi chúng ta bắt đầu chia sẻ, thật khó để biết khi nào nên dừng lại. Một bức ảnh về giải thưởng là một chuyện; những ảnh chụp màn hình của tất cả tin nhắn chúc mừng chúng ta vì đã nhận được giải thưởng ấy lại là chuyện khác. Một lời khen ngợi mà trước đây có thể khiến chúng ta rạng rỡ suốt cả buổi chiều giờ đây có thể được chụp lại và phát tán rộng rãi để mọi người khác cũng có thể chiêm ngưỡng việc có người ngưỡng mộ mình.

Khi mạng xã hội đã đan xen quá sâu vào cuộc sống thường ngày, giữ lại một điều gì đó cho riêng mình đôi khi gần như trở nên không tự nhiên. Nhưng thỉnh thoảng việc cho phép lời khen ngợi chỉ đến từ một khán giả cũng là một điều rất đẹp. Email tuyệt vời ấy có thể cứ nằm trong hộp thư của chúng ta, và trong trái tim chúng ta.

Đây không phải lời kêu gọi trở nên bí ẩn và im lặng mỗi khi có chuyện tốt xảy ra. Hãy chia sẻ bức ảnh, kể tin vui cho mọi người và tận hưởng muôn vàn những lời chúc mừng. Nhưng chúng ta cần nhớ rằng một số phần tốt đẹp nhất của sự thành công có thể chỉ nên thuộc về chính chúng ta và những người gần gũi nhất với chúng ta, và việc giữ chúng ở đó có thể khiến chúng trở nên quý giá hơn chứ không phải kém quan trọng hơn.

7. Hãy tiếp tục nhận ra thành công của người khác nữa

Có một hiệu ứng kỳ lạ khác khi có điều gì đó tuyệt vời xảy ra, đó là trong một khoảng thời gian, tin tức về chính mình có thể trở nên vô cùng thú vị đối với chính chúng ta. Điều này hoàn toàn dễ hiểu, đặc biệt khi chúng ta đã chờ đợi nó nhiều năm, nhưng phần còn lại của thế giới vẫn tiếp tục có những biến cố ít được chú ý.

Một người bạn của chúng ta có thể vừa nhận được tin vui mà không đi kèm một danh hiệu hay chiếc cúp nào. Một đứa trẻ cuối cùng đã thành thạo điều mà chúng đã vật lộn hàng tháng trời, một đồng nghiệp hoàn thành một công việc mà họ âm thầm tự hào, hoặc ai đó đơn giản đã vượt qua một tuần lễ khó khăn với lòng dũng cảm mà ít người nhận ra. Thành công có nhiều kích cỡ khác nhau, và một trong những cách đẹp nhất để đón nhận thành công của mình là tiếp tục nhận ra thành công của tất cả những người khác.

Điều đó đặc biệt quan trọng khi thành tựu của chúng ta là điều nổi bật nhất trong gia đình hoặc nhóm bạn bè. Hỏi han về tin vui của người khác không làm lu mờ khoảnh khắc của chúng ta, và ăn mừng chiến thắng của họ không đòi hỏi chúng ta phải hạ thấp thành công của mình. Trên bàn tiệc chắc chắn có đủ chỗ cho nhiều hơn một chai champagne.

8. Đừng nhầm lẫn thành công với giá trị của bản thân

Cuối cùng, thành công có thể thay đổi rất nhiều thứ. Nó có thể mang đến trách nhiệm lớn hơn, những cơ hội mới hoặc sự công nhận từ những người có ý kiến quan trọng đối với chúng ta, nhưng nó không khiến chúng ta trở nên có giá trị hơn so với ngày hôm trước.

Điều này đáng để ghi nhớ không chỉ vì nó giúp chúng ta giữ đôi chân trên mặt đất khi mọi chuyện đang diễn ra thật tuyệt vời, mà còn bởi thành công hiếm khi đi theo một con đường thẳng. Người được chúc mừng hôm nay có thể ngày mai phải đối mặt với sự từ chối, và không trải nghiệm nào trong hai điều đó có quyền quyết định con người họ là ai.

Đối với các Kitô hữu, có một sự an ủi đặc biệt khi biết rằng giá trị của con người không phải thứ cần liên tục giành lấy. Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo dạy rằng phẩm giá con người bắt nguồn từ việc con người được tạo dựng theo hình ảnh và giống như Thiên Chúa (x. GLHTCG, 1700). Phẩm giá ấy không tăng lên nhờ những tràng pháo tay, cũng không biến mất khi người khác giành được phần thưởng. Nhìn theo cách đó, chúng ta có thể tận hưởng thành công đúng với bản chất của nó, mà không bắt nó phải chứng minh điều gì về người đang trải nghiệm thành công ấy.

Lòng biết ơn giúp giữ vững cái nhìn đó. Việc ghi nhận những nỗ lực của bản thân hoàn toàn có thể song hành với việc tạ ơn Thiên Chúa vì những cơ hội đã khiến thành công trở nên khả thi, đồng thời nhớ đến những người đã giúp đỡ chúng ta trên cuộc hành trình.

Vì vậy, khi cuộc sống diễn ra tốt đẹp một cách ngoạn mục, hãy hết lòng ăn mừng. Hãy tự hào, tận hưởng những lời chúc mừng và chia sẻ niềm vui với những người mình yêu thương, đồng thời nhớ rằng con người bên dưới tất cả những thành công ấy vẫn có giá trị y như trước khi thành công xuất hiện. Và, lý tưởng nhất là vẫn được cùng nhau dùng bữa tối – có lẽ với một (hoặc hai) ly champagne!


Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên

Nguồn: giaophanvinhlong