Tháng Năm, tháng của Đức Maria: liệu chăng đây là một truyền thống mới gần đây?


Tại sao tháng Năm lại được gắn với Đức Trinh Nữ Maria?

Thật khó để xác định chính xác vì sao tháng Năm được liên kết với Đức Maria. Theo truyền thống, tháng Năm không có một đại lễ kính Đức Mẹ như các tháng Tám hoặc tháng Mười Hai. Chỉ từ sau cuộc cải tổ phụng vụ năm 1969, lễ Đức Mẹ Đi Thăm Viếng mới được cử hành vào ngày 31 tháng Năm. Vì thế, chúng ta không nên tìm lời giải thích nơi chu kỳ phụng vụ, nhưng đúng hơn là nơi chu kỳ của các mùa. Tại châu Âu, tháng Năm là tháng của các loài hoa, là thời điểm mùa xuân bừng nở trong tất cả sức sống của nó.

Như vậy, ngay từ thế kỷ XIII, vua xứ Castille là Alphonse X, biệt danh là “Nhà Hiền Triết” (1221-1284), đã liên kết trong một bài thơ của mình vẻ đẹp của Đức Maria với vẻ đẹp của tháng Năm. Sang thế kỷ XIV, tu sĩ dòng Đaminh là Henri Suso (1295-1366) đã có thói quen, vào ngày mồng một tháng Năm, trang hoàng các tượng Đức Mẹ bằng những vòng hoa. Vì thế, rất có thể tồn tại một mối liên hệ giữa vẻ đẹp của thiên nhiên trổ sinh trong tháng Năm và Nữ Vương trên trời của chúng ta, Đức Bà diễm lệ, như người ta thường gọi Mẹ tại Pontmain[1].

Tục lệ tháng hoa kính Đức Mẹ có từ khi nào?

Tục lệ này bắt nguồn từ Rôma vào cuối thế kỷ XVI, khi người ta bắt đầu dành trọn 31 ngày của tháng Năm để gia tăng việc cầu nguyện kính Đức Maria. Chẳng hạn, thánh Philippe Néri (1515-1595) đã quy tụ các trẻ em quanh bàn thờ Đức Mẹ tại nhà thờ Chiesa Nuova. Ngài mời gọi các em dâng lên Mẹ Thiên Chúa những bông hoa mùa xuân, biểu tượng cho các nhân đức Kitô giáo cũng cần phải được nảy nở trong đời sống đức tin của các em. Như vậy, ngay từ đầu, tháng hoa kính Đức Mẹ không chỉ là một hành vi đạo đức tốt đẹp hướng về Đức Trinh Nữ Maria, nhưng còn là một quyết tâm nên thánh mỗi ngày.

Vào thế kỷ XVII và XVIII, Dòng Tên đã góp phần rất lớn trong việc phổ biến lòng sùng kính này khắp nước Ý. Các ngài khuyến khích rằng vào tối trước ngày mồng 1 tháng Năm, trong mỗi gia đình nên dựng một bàn thờ kính Đức Mẹ, được trang hoàng bằng hoa và ánh sáng. Gia đình được mời gọi quy tụ lại để cầu nguyện tôn kính Đức Trinh Nữ Maria, đồng thời rút thăm một mảnh giấy ghi trên đó nhân đức cần thực hành trong ngày hôm sau.

Tuy nhiên, chính khi phê chuẩn lòng sùng kính này vào năm 1815, Đức Giáo hoàng Piô VII (1742-1823) đã làm cho việc thực hành này được lan rộng mạnh mẽ trong toàn thể Hội Thánh. Từ đó, tháng hoa kính Đức Mẹ được cử hành không chỉ trong các giáo xứ mà còn trong từng gia đình.

Tháng hoa kính Đức Mẹ tại đền thánh Pontmain

Tại đền thánh kính Đức Mẹ ở Pontmain, nơi đã xảy ra một cuộc hiện ra của Đức Mẹ được Giáo Hội công nhận, có thể nói rằng suốt cả năm đều là tháng hoa kính Đức Mẹ. Khi tường thuật lại lịch sử cuộc hiện ra, người ta đặc biệt nhấn mạnh đến cha sở của giáo xứ là Michel Guérin. Ngài đã không nhìn thấy Đức Bà diễm lệ trên trời vào ngày 17 tháng 1 năm 1871, nhưng bằng công việc mục vụ và nhất là bằng lòng yêu mến Đức Trinh Nữ Maria, ngài như đã chuẩn bị cho biến cố hồng phúc này. Cha Guérin đã thiết lập tháng hoa kính Đức Mẹ vào năm 1846, tức là mười năm sau khi ngài đến phục vụ tại thôn làng nhỏ này, nơi mà mọi thứ còn cần phải xây dựng.

Trước hết, ngài tặng mỗi gia đình một tượng nhỏ Đức Trinh Nữ Maria để khuyến khích việc lần hạt Mân Côi trong gia đình; sau đó, ngài trùng tu lại ngôi thánh đường cũ kỹ, đổ nát. Tiếp đến, ngài đặt một tượng lớn Đức Mẹ phía trên bàn thờ chính. Sau cùng, ngài xây dựng một trường học cho trẻ em trong làng. Khi tất cả những điều ấy đã được hoàn tất, ngài mới có thể thiết lập tháng hoa kính Đức Mẹ. Và tại Pontmain, tháng hoa kính Đức Mẹ trước hết là cuộc “hành hương hằng ngày” của các trẻ em đến nhà thờ giáo xứ trước giờ mở lớp. Các nữ tu dẫn các em đi rước, để dâng những bó hoa, lần một chục chuỗi kinh Mân Côi và hát các thánh ca kính Đức Mẹ. Như thế, mỗi tháng hoa từ năm 1846 đến 1871 đã trở thành như một sự chuẩn bị cho cuộc hiện ra ngày 17 tháng 1, với hàng đầu là các trẻ em tiến đến gặp Đức Mẹ Mayenne.

Đừng quên Mùa Phục Sinh

Tháng năm mỗi năm trùng với mùa Phục Sinh. Tháng hoa kính Đức Mẹ không nên được “cạnh tranh” với mùa Phục Sinh, nhưng trái lại phải giúp chúng ta sống mùa phụng vụ này cách trọn vẹn hơn. Khi chúng ta lần hạt các mầu nhiệm Sự Mừng của Kinh Mân Côi, chúng ta cùng với Đức Maria bước theo ba biến cố lớn của mùa Phục Sinh: sự Phục Sinh, sự Thăng Thiên và lễ Ngũ Tuần. Khi chiêm ngắm đời sống của Đức Maria, chúng ta nhận ra Đấng Rất Thánh, Đấng không hề phạm tội; trong khi đó, mùa Phục Sinh là thời điểm chúng ta ý thức rằng nhờ sự Phục Sinh, chúng ta đã chết đối với tội lỗi. Vì thế, tháng hoa kính Đức Mẹ là dịp để thực hành các nhân đức, những điều tốt đẹp biểu lộ đời sống mới trong sức mạnh của Chúa Thánh Thần.

Nhờ Đức Maria, chúng ta được cư ngụ trong nhà Thiên Chúa…

Trong thời gian cách ly dịch bệnh Covid năm 2020, chúng ta đã khám phá ra rằng chính ngôi nhà của mình cũng có thể trở thành nơi cử hành phụng tự. Chúng ta đã dành một khoảng thời gian nhất định trong ngày để cầu nguyện cách đều đặn và đúng giờ. Tất cả những điều ấy có liên hệ với lòng đạo đức kính Đức Mẹ trong tháng năm, vốn giúp chúng ta tiếp tục và kéo dài kinh nghiệm này.

Trong các nơi cầu nguyện của gia đình, vào tháng năm, dĩ nhiên cần làm nổi bật một tượng hoặc một ảnh Đức Trinh Nữ Maria. Thật là niềm an ủi lớn lao khi có thể chiêm ngắm dung nhan hiền mẫu đầy yêu thương của Mẹ.

Tháng hoa kính Đức Mẹ cũng là thời điểm thuận tiện để hát các thánh ca kính Đức Mẹ. Thật đáng ngạc nhiên khi thấy sự phong phú rất lớn của các bài hát này, và mỗi năm lại có thêm những sáng tác mới làm phong phú kho tàng ấy. Vào thời điểm xảy ra cuộc hiện ra tại Pontmain, bài thánh ca được ưa thích là: “Lạy Mẹ Hy Vọng, danh Mẹ thật dịu hiền, xin bảo vệ nước Pháp chúng con, xin cầu cho chúng con, xin cầu cho chúng con.”

…nhưng cũng trở thành người hành hương

Sự trở lại của những ngày đẹp trời mời gọi chúng ta rời khỏi nơi cầu nguyện của mình - dù nơi ấy có đẹp đến đâu - để khám phá các giáo xứ, các đan viện và các đền thánh nói với chúng ta về Đức Trinh Nữ Maria. Năm 1823, linh mục Letourneau, trong tác phẩm “Tháng hoa mới kính Đức Mẹ”, đã đề nghị liên kết mỗi ngày trong tháng năm với một cuộc hành hương kính Đức Mẹ lớn, bắt đầu từ Rome, Loreto, Paris, Tolède… Đây là một ý tưởng thật tuyệt vời, bởi vì Đức Trinh Nữ Maria mở ra cho chúng ta đến với toàn thế giới. Qua các lần hiện ra của Mẹ, chúng ta ý thức rằng Hội Thánh thực sự mang tính phổ quát. Vì thế, tháng Năm là dịp để chúng ta bước ra khỏi nhà mình, lên đường khám phá một địa điểm kính Đức Mẹ, để lịch sử của nơi ấy cũng trở thành lịch sử của chính mỗi người chúng ta.

Lm. Giuse Nguyễn Tùng Anh (chuyển ngữ)

Nguồn : Trang web Hội Đồng Giám Mục Pháp

[1] Pontmain là một ngôi làng nhỏ nằm ở miền tây nước Pháp, thuộc tỉnh Mayenne, vùng Pays de la Loire. Ngôi làng này ở gần biên giới với vùng Bretagne (Brittany), cách thành phố Laval khoảng 50 km về phía tây bắc. Pontmain đặc biệt nổi tiếng trong Giáo hội Công giáo nhờ cuộc hiện ra của Đức Trinh Nữ Maria vào năm 1871, được gọi là Đức Mẹ hiện ra tại Pontmain. Sau biến cố này, nơi đây trở thành một điểm hành hương quan trọng, với đền thánh Đền thánh Đức Mẹ Pontmain thu hút nhiều tín hữu đến cầu nguyện, đặc biệt với tước hiệu “Đức Mẹ Hy Vọng” (Notre-Dame de l’Espérance).