Suy tư về hành trình đời sống thiêng liêng qua Dụ ngôn Người gieo giống

By Pieter Brueghel the Elder – The Yorck Project (2002) 10.000 Meisterwerke der Malerei (DVD-ROM), distributed by DIRECTMEDIA Publishing GmbH. ISBN: 3936122202., Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=148461

Hôm nay, trong giờ nguyện gẫm, khi suy niệm về Dụ ngôn Người gieo giống trong Tin Mừng theo thánh Luca, chương 8, câu 4-15, một ý tưởng chợt nảy sinh trong tâm trí của người viết. Trong dụ ngôn nêu trên, Đức Giêsu kể như sau: “Người gieo giống đi ra gieo hạt giống của mình. Trong khi người ấy gieo, thì có hạt rơi xuống vệ đường, người ta giẫm lên và chim trời ăn mất. Hạt khác rơi trên đá, và khi mọc lên, lại héo đi vì thiếu ẩm ướt. Có hạt rơi vào giữa bụi gai, gai cùng mọc lên, làm nó chết nghẹt. Có hạt lại rơi nhằm đất tốt, và khi mọc lên, nó sinh hoa kết quả gấp trăm.” (Lc 8, 5-8) Câu hỏi được ra là những mảnh đất trong dụ ngôn nêu trên có liên quan gì đến hành trình đời sống thiêng liêng của chúng ta không? Được gợi hứng từ dụ ngôn nêu trên, người viết xin được mạn phép kết hợp suy tư của mình về dụ ngôn này với tư tưởng của thánh Gioan Thánh Giá về đường lên núi Cát Minh để làm rõ hành trình của đời sống thiêng liêng. Ước mong nỗ lực sẽ giúp ích cho quý độc giả trong nỗ lực trở nên thánh thiện hơn từng ngày.

Trước khi đi sâu hơn vào mối liên hệ giữa dụ ngôn về người gieo giống và tư tưởng của thánh Gioan Thánh Giá, chúng ta cũng cần biết được đôi chút về điều mà thánh nhân nói đến. Trong tác phẩm Đường lên núi Cát Minh, thánh Gioan đã đưa ra một ẩn dụ về việc leo núi để mô tả đời sống thiêng liêng. Việc tiến bộ thiêng liêng nói về kinh nghiệm của một người khi trải qua những đêm tối khác nhau như đêm tối của việc chế ngự các ham muốn của giác quan, đêm tối của tinh thần, tức việc từ bỏ những gì mà ngài gọi là những giá trị tinh thần, đêm tối của việc thanh luyện trí nhớ và cuối cùng là đêm tối của việc thanh luyện ý chí. Sau cuộc hành trình gian nan đó, linh hồn sẽ đạt tới sự hiệp nhất mang tính biến đổi, tức là được kết hiệp hoàn toàn với Thiên Chúa trong tình yêu chất ngất của việc kết hôn thiêng liêng. Giờ đây, chúng ta nhau đi sâu vào việc tìm ra mối liên hệ giữa dụ ngôn và hành trình lên núi Cát Minh của thánh Gioan Thánh Giá.

Trước hết, khi nói về mảnh đất đầu tiên, Đức Giêsu nhấn mạnh rằng: “Trong khi người ấy gieo, thì có hạt rơi xuống vệ đường, người ta giẫm lên và chim trời ăn mất.” (Lc 8, 5) Ở điểm đầu tiên này, chúng ta nhận thấy dễ dàng rằng đất ở vệ đường là rào cản thực sự cho hạt giống có thể nảy mầm. Nó không phải là nơi phù hợp cho hạt giống vì đất vệ đường không dành cho việc canh tác hay trồng trọt. Đất cứng, cao hơn ruộng lúa, thiếu nước, dễ bị tác động của bên ngoài như bị người ta giẫm lên hay chim trời ăn mất. Tương tự như vậy, ở giai đoạn đầu của hành trình thiêng liêng, linh hồn phải đối mặt với muôn vàn trở ngại cho việc trưởng thành thiêng liêng. Những quyến rũ của giác quan hay những ham mê của cải thế gian là rào cản thật sự. Chúng lôi kéo linh hồn ra xa, không cho linh hồn có cơ hội bén rễ sâu vào trong Thiên Chúa giống như đất bên vệ đường vậy. Thêm nữa, ma quỷ sẽ xúi giục giác quan nổi loạn mà làm cho linh hồn không còn ham thích những gì giúp ích cho ơn cứu độ. Nếu thành công, ma quỷ như chim trời bay đến và mang hạt giống đi. Như vậy, ở đêm tối đầu tiên này, chúng ta được mời gọi nỗ lực dứt bỏ những ham thích của giác quan và thực hành việc hãm mình để tiến lên một bậc trên đường nhân đức. Và đây thực sự là cuộc chiến đấu liên lỉ.

Kế đến, đêm tối thứ hai là đêm tối của tinh thần, hay còn được gọi là hành trình trong đức tin. Tại sao vậy? Trong đêm tối này, linh hồn phải vượt qua trở ngại của lý trí để có thể tiến lên trong hiểu biết về Thiên Chúa mà chỉ có đức tin mới có thể mang lại. Hình ảnh về mảnh đất đầy sỏi đá cho thấy rõ sự hạn chế trong hiểu biết của lý trí. Nơi mảnh đất này, hạt giống có thể nảy mầm được nhưng bị héo đi vì thiếu đất và thiếu độ ẩm. Tương tự như vậy, hiểu biết của lý trí con người là hữu hạn. Con người không thể nào có được hiểu biết toàn diện và thực về Thiên Chúa. Nếu chúng ta không trải qua cuộc thanh luyện lý trí, chúng ta sẽ chỉ ở mãi trong mảnh đất nông cạn và đầy sỏi đá của mình để rồi cuối cùng chúng ta sẽ héo tàn đi trên đường thiêng liêng. Bởi vậy, đêm tối thứ hai này giúp linh hồn làm rỗng mình đi và để cho đức tin như là hồng ân của Thiên Chúa đổ đầy nó bằng hiểu biết mà lý trí không thể hiểu được. Có như vậy, linh hồn mới biết được rằng Thiên Chúa siêu vượt mọi sự.

Thêm nữa, “có hạt rơi vào giữa bụi gai, gai cùng mọc lên, làm nó chết nghẹt.” (Lc 8, 7) Nơi mảnh đất này, hạt giống bị bủa vây bởi đủ thứ loại gai góc và dây leo đến nỗi nó bị chết nghẹt. Những gai góc hay giây leo này chính là những sự phân tâm do ma quỷ gây ra, những chuyện vặt vãnh hay những thói xấu. Chúng thâm nhập vào linh hồn thông qua “sự lang thang” của trí nhớ. Chính vì vậy, linh hồn cần trải qua đêm tối thứ ba này để không còn đặt niềm hy vọng của mình nơi những sự trần thế, vặt vãnh nữa. Linh hồn cần có được sự bình an mà chỉ có Thiên Chúa mới có thể đảm bảo cho nó. Giờ đây, tiền tài, danh vọng, tài năng hay bất kỳ ai cũng không còn là vấn đề nữa. Linh hồn biết được rằng nó phải trông cậy nơi một mình Thiên Chúa, chỉ hướng về những sự trên trời mà thôi.

Cuối cùng, linh hồn sẽ phải trải qua đêm tối của việc thanh luyện ý chí. Nơi đêm tối này, đức ái sẽ giúp linh hồn loại trừ mọi bám víu mà ý chí một cách thông thường sẽ tìm thỏa mãn chính mình. Đó sẽ là những cảm giác rối loạn nổi lên trong những cảm xúc vui, hy vọng, sợ hãi và buồn sầu, do phản ứng của chúng ta trước đối tượng của những cảm xúc hay đam mê này. Nhờ đó, linh hồn sẽ được thanh luyện khỏi những đam mê rối loạn này trong ý chí cho những giá trị tự nhiên hay những kinh nghiệm siêu nhiên. Đức ái vì thế sẽ nâng linh hồn lên, đưa nó đến gần Chúa hơn và kết hiệp nó với Ngài đến nỗi nó không còn ham thích bất kỳ điều gì ngoài Thiên Chúa. Một khi trải qua đêm tối thứ tư của ý chí này, linh hồn giống như hạt giống rơi vào đất tốt. Khi nó mọc lên, nó sinh hoa kết quả gấp trăm. Trong tình trạng này, linh hồn đạt được sự hiệp nhất với chính Thiên Chúa là Tình Yêu của nó. Nó không muốn điều gì hơn là được ở trong Ngài. Nó đạt tới được sự viên mãn trong đời sống thiêng liêng. Hoa quả chính là nó càng ngày càng sống trong ân sủng và đượm đầy hương thơm nhân đức.

Nói tóm lại trong một vài từ, tư tưởng của thánh Gioan Thánh Giá chính là việc linh hồn trở nên trống rỗng để Thiên Chúa có thể lấp đầy nó bằng chính sự hiện diện của Ngài. Linh hồn cần ý thức tầm quan trọng của việc trưởng thành thiêng liêng. Cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi chúng ta được sống trong sự hiệp nhất với Thiên Chúa. Để có thể ở lại với Chúa, chúng ta cần phải “nada” mọi thứ (làm rỗng mình), tức là thanh luyện mọi chiều kích của hữu thể của chúng ta. Bước quan trọng đầu tiên chính là dứt bỏ những quyến luyến của giác quan và sự vật thuộc thế gian bởi vì giác quan chỉ tìm kiếm thõa mản chính nó và ở lại trong sự ích kỷ của mình. Vượt qua được chúng, chúng ta mới có hy vọng tiến sau hơn vào sự hiệp nhất thần linh. Kế đến là hành trình thanh luyện các quan năng của linh hồn là lý trí, trí nhớ và ý chí. Hành trình này chỉ thành toàn khi chúng ta không dựa vào nỗ lực đầy bất toàn của mình nhưng là lòng khao khát và phó thác cho Thiên Chúa. Chúng ta cần để Thiên Chúa giúp chúng ta loại bỏ nơi mảnh đất của mình những sỏi đá của hiểu biết hạn hẹp nơi lý trí, những gai góc và dây leo của những lo toan vặt vãnh nơi trí nhớ cùng những ý muốn rối loạn của ý chí để chỉ còn mình Thiên Chúa là cùng đích của nó.

Ước mong mỗi người trong chúng ta đều ý thức và khát khao nên thánh thực sự. Xin Chúa ban cho chúng ta sự khôn ngoan và sức mạnh để có thể đủ kiên nhẫn, khiêm nhường và sức mạnh cho cuộc hành trình đầy khó khăn này. Mảnh vườn tâm hồn chúng ta cần cày xới nhiều lắm để dần dần những cản trở được loại trừ đi để chỉ còn đất tốt sẵn sàng cho hạt giống Lời Chúa đâm chồi, nảy lộc và sinh hoa kết quả. Xin thánh Gioan Thánh Giá sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy để giúp chúng ta thêm vững vàng bước vào đêm tối cùng với Chúa. Để rồi chúng ta sẽ tiến bước trong niềm vui và ân sủng vì chúng ta có được chính Thiên Chúa là sở hữu tuyệt đối.

Tác giả: Philip

Nguồn: giaophanvinhlong