✠ Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.(Mt 25,14-30)
14 Khi ấy, Đức Giê-su kể cho các môn đệ nghe dụ ngôn này : “Người kia sắp đi xa, gọi đầy tớ đến mà giao phó của cải mình cho họ. 15 Ông đưa cho người này năm yến, người kia hai yến, người khác nữa một yến, tuỳ khả năng riêng mỗi người. Rồi ông ra đi. Lập tức, 16 người đã lãnh năm yến lấy số tiền ấy đi làm ăn, và gây lời được năm yến khác. 17 Cũng vậy, người đã lãnh hai yến gây lời được hai yến khác. 18 Còn người đã lãnh một yến thì đi đào lỗ chôn giấu số bạc của chủ. 19 Sau một thời gian lâu dài, ông chủ các đầy tớ ấy đến và yêu cầu họ thanh toán sổ sách. 20 Người đã lãnh năm yến tiến lại gần, đưa năm yến khác, và nói : ‘Thưa ông chủ, ông đã giao cho tôi năm yến, tôi đã gây lời được năm yến khác đây.’ 21 Ông chủ nói với người ấy : ‘Khá lắm ! Anh đúng là tôi tớ tài giỏi và trung thành ! Được giao ít mà anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh. Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh !’ 22 Người đã lãnh hai yến cũng tiến lại gần và nói : ‘Thưa ông chủ, ông đã giao cho tôi hai yến, tôi đã gây lời được hai yến khác đây.’ 23 Ông chủ nói với người ấy : ‘Khá lắm ! Anh đúng là tôi tớ tài giỏi và trung thành ! Được giao ít mà anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh. Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh !’ 24 Rồi người đã lãnh một yến cũng tiến lại gần và nói : ‘Thưa ông chủ, tôi biết ông là người hà khắc, gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi. 25 Vì thế, tôi đâm sợ, mới đem chôn giấu yến bạc của ông dưới đất. Của ông vẫn còn nguyên đây này !’ 26 Ông chủ đáp : ‘Anh thật là tôi tớ xấu xa và biếng nhác ! Anh đã biết tôi gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi, 27 thì đáng lý anh phải gửi số bạc của tôi vào ngân hàng, để khi tôi đến, tôi thu được cả vốn lẫn lời chứ ! 28 Vậy các ngươi hãy lấy yến bạc khỏi tay nó mà đưa cho người đã có mười yến. 29 Vì phàm ai đã có, thì được cho thêm và sẽ có dư thừa ; còn ai không có, thì ngay cái đang có, cũng sẽ bị lấy đi. 30 Còn tên đầy tớ vô dụng kia, hãy quăng nó ra chỗ tối tăm bên ngoài : ở đó, người ta sẽ phải khóc lóc nghiến răng’.”
Suy niệm
NHỮNG NÉN BẠC VÀ TRÁCH NHIỆM CUỘC ĐỜI
Trong bất kỳ xã hội nào, chúng ta cũng dễ dàng nhận thấy sự khác biệt giữa con người với nhau: có người giàu, kẻ nghèo; người thông minh, kẻ kém tài; có người sinh ra trong nhung lụa, nhưng cũng có người phải chịu nhiều bất hạnh, thiếu thốn. Tuy nhiên, sự khác biệt về tài năng và hoàn cảnh không có nghĩa là có sự khác biệt về phẩm giá. Qua dụ ngôn những nén bạc, Chúa Giêsu muốn nhắc chúng ta một chân lý căn bản: mỗi người đều khác nhau và được Thiên Chúa trao ban những tài năng, ân sủng khác nhau. Thiên Chúa không đòi hỏi ai cũng phải sinh lợi được năm nén bạc, nhưng Người muốn mỗi người biết đón nhận hoàn cảnh của mình và sống tốt đẹp trong chính hoàn cảnh ấy. Bởi lẽ, dù tài năng hay hoàn cảnh khác nhau, mỗi người vẫn có phẩm giá cao quý, vẫn là con cái Thiên Chúa và được Người tin tưởng trao phó những nén bạc của mình.
Tin Mừng hôm nay kể lại dụ ngôn một ông chủ đi xa, trao tài sản cho các đầy tớ tùy theo khả năng của từng người, rồi khi trở về, ông đòi họ tính sổ. Hình ảnh ông chủ gợi lên Thiên Chúa; những nén bạc tượng trưng cho các ân huệ Người trao ban; còn những người đầy tớ chính là hình ảnh của chúng ta trong cách đón nhận và sử dụng những ân huệ ấy. Vì thế, dụ ngôn những nén bạc không đơn thuần là một cuộc giao dịch hay một thương vụ có vay có trả. Đúng hơn, đó là một cuộc thử thách về lòng trung thành và tinh thần trách nhiệm. Trong cuộc thử thách này, người chiến thắng không nhất thiết là người làm ra nhiều lợi nhuận nhất, nhưng là người biết sử dụng và sinh hoa trái những gì mình đã lãnh nhận.
Nếu xét theo tiêu chuẩn kinh doanh, lợi nhuận gấp đôi số vốn có thể chưa phải là thành tích đáng kể. Thế nhưng, trong dụ ngôn, ông chủ vẫn khen những người đầy tớ đã sinh lợi gấp đôi là tài giỏi và trung thành. Như vậy, điều quan trọng không nằm ở số lợi nhuận nhiều hay ít, nhưng ở thái độ trách nhiệm và sự cố gắng của mỗi người. Đối với ông chủ, số lợi nhuận ấy có thể chẳng đáng là bao so với toàn bộ tài sản của ông, nhưng qua đó, ông nhận ra lòng trung thành và nỗ lực của các đầy tớ để trao cho họ phần thưởng lớn lao hơn nhiều so với công sức họ đã bỏ ra.
Đây cũng là điều Thiên Chúa muốn chúng ta thực hiện với những ân sủng Người ban tặng. Những việc tốt lành chúng ta làm không làm cho Thiên Chúa giàu có hơn, nhưng đem lại lợi ích cho chính chúng ta và cho tha nhân. Qua đó, Thiên Chúa nhìn thấy lòng yêu mến, sự trung thành và nỗ lực của mỗi người. Phần thưởng Người ban tặng cũng vượt xa mọi công trạng và ước muốn của chúng ta.
Trong tác phẩm Đường Hy Vọng, Đức Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận từng có một nhận định rất thú vị: Đức Giêsu là người không biết làm kinh tế, bởi Người không hành xử theo những tính toán thông thường của con người. Thế nhưng, trong dụ ngôn những nén bạc, Chúa Giêsu lại sử dụng phương pháp kinh tế để nói với chúng ta về cách sử dụng cuộc đời và những ân huệ Thiên Chúa trao ban.
Trước hết, Thiên Chúa trao cho mỗi người một số vốn, chính là tài năng và những khả năng riêng. Người ban cho người này nhiều, người kia ít, tùy theo khả năng của mỗi người. Tuy nhiên, tất cả đều có trách nhiệm làm cho những gì mình lãnh nhận sinh hoa trái. Mỗi người còn được trao một vốn quý giá khác, đó chính là cuộc đời và thời gian mình đang sống. Chúng ta hiện diện trên trần gian không phải chỉ để sống qua ngày, nhưng còn để làm cho cuộc đời trở nên hữu ích và phong phú. Bởi lẽ, thời gian và cuộc đời rồi sẽ qua đi; chỉ những việc tốt lành được thực hiện trong tình yêu mới có giá trị bền vững.
Vốn thứ hai, còn quý giá hơn, chính là sự sống mới trong Đức Kitô, tức là ân sủng được làm con Thiên Chúa, được tái sinh và được cứu độ. Đây là ân huệ có ý nghĩa quyết định đối với vận mệnh đời đời của chúng ta. Bởi lẽ, cuộc đời con người sẽ trở nên vô nghĩa nếu không hướng đến ơn cứu độ và sự sống vĩnh cửu. Cùng với ơn cứu độ, Thiên Chúa còn ban cho chúng ta biết bao phương thế để đạt tới cùng đích ấy. Đó là vốn thứ ba: những ân huệ, cơ hội và phương tiện Người ban trong suốt cuộc đời, giúp chúng ta sống xứng đáng với ơn gọi Kitô hữu và tiến bước trên con đường nên thánh.
Như thế, Thiên Chúa đã trao ban cho chúng ta biết bao điều quý giá: cuộc đời, thời gian, tài năng, ân sủng và những phương tiện cần thiết. Vấn đề còn lại là chúng ta đã sử dụng những vốn quý ấy như thế nào? Phải chăng chúng ta đang hành động như người đầy tớ nhận một nén bạc rồi đem chôn giấu, thay vì biết sử dụng để sinh lợi? Thời gian không chỉ là tiền bạc như cách nhìn của những nhà kinh tế, nhưng còn là một ân huệ và cơ hội để chúng ta tiến gần đến ơn cứu độ. Thời gian được sử dụng tốt sẽ làm cho cuộc đời thêm phong phú; ngược lại, nếu bị phung phí, nó sẽ khiến cuộc đời chúng ta trở nên nghèo nàn và trống rỗng.
Hình ảnh người đầy tớ biếng nhác, vô dụng trong Tin Mừng cũng có thể là hình ảnh của chính chúng ta. Thiên Chúa đã trao cho mỗi người những ân huệ, nhưng đôi khi chúng ta lại lười biếng, bất trung và không chịu làm cho những ân huệ ấy sinh ích. Thậm chí, chúng ta còn trách móc Thiên Chúa: Tại sao Người không trao cho tôi công việc ấy? Tại sao tôi không được ở vị trí kia? Tại sao Người không ban cho tôi những ơn lành như những người khác? Có khi chúng ta còn cho rằng Thiên Chúa đòi hỏi quá nhiều, mà quên mất rằng Người luôn trao ban cho chúng ta những gì cần thiết để chu toàn trách nhiệm của mình.
Con người được sinh ra không phải chỉ để tồn tại, nhưng để sống một cuộc đời có ý nghĩa. Vì thế, mỗi người cần có lý tưởng, hoài bão và mục tiêu; đồng thời phải có tình yêu, niềm đam mê và sự nỗ lực để biến những điều ấy thành hiện thực. Cuộc đời chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng ta biết rèn luyện bản thân, không ngừng trau dồi những khả năng Chúa ban, để vừa trưởng thành trong nhân cách, vừa hoàn thiện đời sống đức tin.
Ước mong qua Lời Chúa hôm nay, mỗi người chúng ta ý thức hơn về những ân huệ đã lãnh nhận, biết trân trọng cuộc đời, sử dụng thời gian và tài năng cách khôn ngoan, để những nén bạc Chúa trao không bị chôn vùi, nhưng luôn sinh hoa trái. Bởi lẽ, kho tàng đích thực mà chúng ta hướng tới không phải là những thành quả chóng qua ở đời này, nhưng là sự sống vĩnh cửu trong Nước Thiên Chúa. Amen.
Lm. Gioakim Nguyễn Xuân Văn
