Mộ Thánh Phêrô nằm bên dưới bàn thờ chính của Đền thờ Vatican.
Một ngôi mộ được đào trên sườn phía nam của đồi Vatican, ngay trước hí trường, nơi các Kitô hữu bị bách hại dưới thời Hoàng đế Nêrô (54-68). Một thế kỷ sau cuộc tử đạo của vị Tông đồ, trên khu mộ khiêm tốn này, một ngôi nhà nhỏ dùng để tưởng niệm người đã qua đời đã được xây dựng. Linh mục Gaius đã ghi nhận sự hiện diện của công trình này vào cuối thế kỷ II, như sử gia Eusebiô thành Xêdarê thuật lại: “Tôi có thể chỉ cho anh em những chứng tích của các Tông đồ. Nếu anh em muốn đi đến Vatican hoặc trên đường đi Ostia, anh em sẽ tìm thấy ở đó những chứng tích của những vị đã đặt nền móng cho Hội Thánh này” (Lịch sử Giáo hội, II, 25, 6-7).
Công trình nhỏ này, thường được gọi là “Chứng tích Gaius”, đã giúp các Kitô hữu thời kỳ đầu nhận biết nơi an táng Thánh Phêrô. Ngay từ trước thời Hoàng đế Constantinô, nơi đây đã trở thành điểm đến của những người hành hương tới cầu nguyện. Điều này được chứng minh qua nhiều dòng chữ bằng tiếng Latinh, trong đó có tên Đức Kitô và Phêrô, được khắc trên một bức tường phủ vữa, gọi là “tường G”, gần mộ của Thánh Phêrô.
Đặc biệt, trên một mảnh vữa nhỏ, kích thước 3,2 × 5,8 cm, lấy từ “bức tường đỏ”, nơi công trình nhỏ này được xây dựng, người ta tìm thấy những chữ cái Hy Lạp: PETR[...] ENI[...]. Dòng chữ này được giải thích là câu “Pétr[os] enì” (Phêrô ở đây), hoặc cũng có thể được hiểu, theo ý nghĩa về sự hiện diện của Phêrô, như một lời khẩn cầu hướng về ngài: “Pétr[os] en i[réne]” (Phêrô yên nghỉ).
Sự hiện diện của khu mộ này, được phát hiện sau những cuộc khảo sát và khai quật khảo cổ nổi tiếng vào thế kỷ XX (1939-1949), đã dẫn đến việc xây dựng Đền thờ Thánh Phêrô đầu tiên. Vào thế kỷ IV, Đức Giáo hoàng Silvestrê và Hoàng đế Constantinô đã cho xây dựng đền thờ ngay trên mộ Thánh Phêrô. Sau đó, Đền thờ Thánh Phêrô mới theo phong cách Phục Hưng được xây dựng để thay thế ngôi đền thờ trước đó.
“Chứng tích Gaius”, ngày nay vẫn còn được bảo tồn trong “Hốc Pallia” tại khu vực Confessio của Đền thờ Vatican, đã được Hoàng đế Constantinô bao bọc trong một hòm bằng đá cẩm thạch. Sử gia Eusebiô thành Xêdarê nhắc đến ngôi mộ này như “một ngôi mộ nguy nga trước thành phố, nơi vô số đoàn người từ khắp mọi miền của Đế quốc Rôma tuôn đến, như đến một Đền Thánh và Đền Thờ của Thiên Chúa” (Theophany, 47).
Bàn thờ của Đức Grêgôriô Cả (590-604), bàn thờ của Đức Callistô II (1123) và bàn thờ của Đức Clêmentê VIII (1594) lần lượt được xây dựng ngay phía trên ngôi mộ đồ sộ của Hoàng đế Constantinô. Về sau, các bàn thờ này được che phủ bởi mái che của Bernini, nằm dưới mái vòm của Michelangelo, tạo nên một sự tiếp nối đáng chú ý qua các thời kỳ.
Biên soạn: Pietro Zander
Chuyển ngữ: Ái Tâm – Theo Basilicasanpietro
