Hôm nay, Đức Kitô trình bày cho chúng ta hai con người mà, đối với một người quan sát “bình thường”, dường như gần như giống hệt nhau, vì họ đang ở cùng một nơi và làm cùng một việc: cả hai đều “lên Đền Thờ để cầu nguyện” (Lc 18,10). Nhưng vượt lên trên những vẻ bề ngoài ấy, trong chiều sâu của lương tâm cá nhân, hai con người này lại hoàn toàn khác nhau: một người là người Pharisêu, với lương tâm thanh thản; còn người kia là người thu thuế - kẻ thu thuế - thì đầy bất an, vì ông cảm thấy mình có tội.

Ngày nay, chúng ta thường có khuynh hướng coi cảm giác tội lỗi, sự cắn rứt lương tâm, như một điều gì đó gần với một sự lệch lạc tâm lý. Tuy nhiên, chính cảm giác tội lỗi ấy lại giúp người thu thuế ra khỏi Đền Thờ với tâm hồn được an ủi, bởi vì “khi trở về nhà, người này đã nên công chính, còn người kia thì không” (Lc 18,14). “Cảm giác tội lỗi ấy”, khi còn là Hồng y Ratzinger, Benedictô XVI đã viết trong tác phẩm Lương tâm và Chân lý, “làm xáo trộn sự bình yên giả tạo của lương tâm; người ta có thể gọi đó là ‘sự phản kháng của lương tâm’ chống lại một đời sống chỉ biết tự mãn với chính mình. Nó cần thiết cho con người cũng như nỗi đau thể xác, vì nỗi đau báo hiệu rằng có điều gì đó đang rối loạn trong hoạt động bình thường của thân thể.”

Chúa Giêsu không hề khuyến khích chúng ta nghĩ rằng người Pharisêu nói dối khi ông khẳng định mình không tham lam, không bất công, không ngoại tình, và ông ăn chay và dâng cúng tiền bạc cho Đền Thờ (x. Lc 18,11). Cũng không phải là người thu thuế hoang tưởng khi tự nhận mình là kẻ tội lỗi. Vấn đề không nằm ở đó. Điều quan trọng là: người Pharisêu không còn nhận ra rằng chính mình cũng có tội. Lương tâm của ông xem ra hoàn toàn trong sạch. Nhưng “sự im lặng của lương tâm” ấy lại khiến ông trở nên khép kín trước Thiên Chúa và trước con người. Trái lại, “tiếng kêu của lương tâm” đang làm người thu thuế bối rối lại giúp ông có khả năng sống trong sự thật và trong tình yêu. Và vì thế, Chúa Giêsu có thể làm cho những người tội lỗi phải bối rối! (Bênêđictô XVI).

Lm Gioakim Nguyễn Xuân Văn chuyển ngữ theo Evangeli.net

Tác giả : Tu sĩ Gavan JENNINGS