- 1. Tính xác thực văn chương và vấn đề gây vấp phạm
- Không phải mọi trình thuật Kinh thánh đều nhằm tường thuật lịch sử theo nghĩa hiện đại. Điều này tự nó không gây vấp phạm nếu được trình bày đúng cách, đúng mục đích và đúng bối cảnh giáo dục đức tin. Gây vấp phạm không nằm ở nội dung nghiên cứu, mà ở cách diễn đạt thô bạo, tiêu cực hoặc thiếu khôn ngoan mục vụ.
- Việc đơn giản tuyên bố rằng một câu chuyện nào đó trong Kinh thánh “không hề xảy ra” vừa vượt quá khả năng của khoa chú giải, vừa không giúp người nghe đến gần Thiên Chúa hơn. Cách giảng dạy khôn ngoan là làm nổi bật ý nghĩa thần học và thiêng liêng của bản văn, đồng thời giúp thính giả dần nhận ra văn thể và chủ ý của tác giả thánh. Khi người nghe hiểu được dụng ý thần học của tác giả, họ cũng tự nhiên hiểu rằng câu chuyện không nhất thiết phải được đọc như lịch sử theo nghĩa chặt chẽ.
Trình bày một dụ ngôn hay một trình thuật mang tính biểu tượng như thể đó là lịch sử khoa học hoặc lịch sử chính xác có thể gây hại lâu dài cho đức tin. Khi người nghe về sau nhận ra sự không phù hợp, họ có nguy cơ phủ nhận luôn chân lý mạc khải mà bản văn muốn truyền đạt.
- 2. Giới hạn của cách đọc không theo mặt chữ. Trường hợp Ađam và Evà
- Câu chuyện Ađam và Evà là một trường hợp tiêu biểu cho việc cần phân biệt giữa hình thức văn chương và nội dung tín lý. Giáo huấn cốt lõi của Giáo hội không buộc phải hiểu câu chuyện này theo nghĩa từng chữ, từng chi tiết lịch sử.
- Trong lịch sử, đã có thời người Công giáo được dạy phải hiểu truyện này theo mặt chữ. Tuy nhiên, từ giữa thế kỷ hai mươi, Giáo hội cho phép tự do hơn trong việc giải thích, miễn là vẫn giữ những yếu tố thuộc về đức tin và luân lý.
- Vấn đề một hay nhiều cặp tổ tiên thuộc về lãnh vực khoa học và vẫn còn đang được tranh luận. Lập trường tôn giáo thận trọng là không tuyệt đối hóa bất cứ giả thuyết khoa học nào. Điều thiết yếu của đức tin là xác quyết rằng con người do Thiên Chúa tạo dựng, được dựng nên tốt lành, nhưng đã sa vào tình trạng tội lỗi phổ quát không do Thiên Chúa gây ra. Câu chuyện Ađam và Evà diễn tả một cách sâu sắc và không thể thay thế được kinh nghiệm căn bản ấy của nhân loại.Như thế có thể giữ được cốt lõi giáo lý về tội nguyên tổ mà không buộc phải chấp nhận cách đọc hoàn toàn theo mặt chữ.
- 3. Ađam và Evà có làm giảm giá trị người nữ không
Khi được hiểu đúng, trình thuật Sáng thế không hạ thấp phẩm giá người nữ. Việc người nữ được tạo dựng từ xương sườn người nam không nhằm nói đến sự lệ thuộc hay thấp kém, nhưng nhấn mạnh đến sự tương đồng và bình đẳng căn bản giữa hai phái.
Việc cả người nam lẫn người nữ đều được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa là một xác quyết mạnh mẽ về phẩm giá và sự bổ túc lẫn nhau của hai phái tính. Trong bối cảnh văn hóa cổ đại vốn coi thường phụ nữ, trình thuật này mang tính cải cách và giải phóng rõ rệt. Đây là nền tảng thần học quan trọng để trình bày về phẩm giá con người và sự bình đẳng trước mặt Thiên Chúa.
- 4. Nếu không đọc theo mặt chữ thì dừng lại ở đâu? Các nhân vật lịch sử
- Không thể áp dụng một tiêu chuẩn duy nhất cho tất cả các nhân vật và trình thuật trong Kinh thánh. Cũng như trong lịch sử các dân tộc, có những nhân vật được bao phủ bởi yếu tố huyền thoại nhiều hơn, có những nhân vật có nền tảng lịch sử chung chung, và có những nhân vật được ghi chép khá chi tiết.
- Ápraham mang tính tổ phụ với khung cảnh lịch sử rộng. Môisen thuộc về truyền thống anh hùng ca dân tộc, nơi lịch sử cá nhân và lịch sử cộng đồng đan xen. Vua Đavít có nền tảng lịch sử vững chắc hơn nhờ các nguồn sử liệu gần thời ông. Việc có nhiều mức độ lịch sử khác nhau không làm suy yếu đức tin, nhưng phản ánh cách lịch sử được ghi nhớ và truyền đạt trong thế giới cổ đại.
- Không có lý do gì để đòi hỏi lịch sử Ítraen phải hoàn toàn rõ ràng và đơn giản hơn lịch sử của bất cứ dân tộc nào khác.
- 5. Khảo cổ học và lịch sử Kinh thánh
- Khảo cổ học đã đóng góp rất nhiều trong việc làm sáng tỏ bối cảnh xã hội, phong tục, địa lý và đời sống vật chất của thế giới Kinh thánh. Nhiều phát hiện giúp người đọc hiểu rõ hơn môi trường mà các bản văn đã ra đời.
- Tuy nhiên, khảo cổ học không luôn xác nhận từng biến cố cụ thể được kể trong Kinh thánh. Trong một số trường hợp, các phát hiện mới còn đặt lại vấn đề về cách hiểu trước đây. Điều này không làm mất giá trị của Kinh thánh, vì nhiều câu chuyện không nhằm mục đích ghi chép lịch sử thuần túy để kiểm chứng bằng khảo cổ.
- Sai lầm nằm ở chỗ cho rằng khảo cổ học phải chứng minh mọi chi tiết của Kinh thánh. Khi hiểu rằng một số trình thuật mang tính thần học và văn chương nhiều hơn lịch sử, việc không tìm được bằng chứng khảo cổ không còn là điều gây khó khăn cho đức tin.
Nguồn: hdgmvietnam
