Bài 05 – Tại sao đọc Kinh thánh. Lời Thiên Chúa và tính linh hứng
1. Vì sao người Kitô hữu cần đọc Kinh thánh
- Lý do nền tảng để đọc Kinh thánh, xét trên phương diện thần học, là vì Kinh thánh là Lời của Thiên Chúa được diễn tả một cách độc đáo, không thể thay thế bằng bất cứ tác phẩm thuần túy nhân loại nào. Công đồng Vatican II xác quyết rằng Giáo hội không đứng trên Lời Chúa nhưng phục vụ Lời Chúa, và Lời Chúa phải được tôn kính tương tự như Ngôi Lời hiện diện trong Bí tích Thánh Thể.
- Trên phương diện thực tiễn và cá nhân, Kinh thánh là kho tàng kinh nghiệm của dân Chúa trong hành trình tìm kiếm và phân định thánh ý Thiên Chúa qua nhiều hoàn cảnh lịch sử khác nhau. Người đọc hôm nay có thể nhận ra chính hoàn cảnh của mình trong những kinh nghiệm ấy. Điều Thiên Chúa đòi hỏi nơi con người trong quá khứ vẫn tiếp tục được đòi hỏi nơi con người hôm nay. Chính sự gặp gỡ này làm cho việc đọc Kinh thánh trở thành sống động và có sức hướng dẫn đời sống đức tin.
2. Kinh thánh là Lời Thiên Chúa theo nghĩa nào?
- Cách nói Kinh thánh là Lời Thiên Chúa mang nhiều chiều kích. Trước hết, chữ Thiên Chúa diễn tả nguồn gốc và sự hướng dẫn đặc biệt của Ngài trong lịch sử cứu độ. Thiên Chúa hướng dẫn con người qua nhiều cách thế, nhưng trong truyền thống Do Thái và Kitô giáo, Ngài đã hướng dẫn một cách độc đáo khi cho ghi chép và bảo tồn những hành động cứu độ của Ngài nơi Ítraen và Giáo hội sơ khai.
- Chữ “lời” nhấn mạnh đến yếu tố nhân loại. Mỗi bản văn Kinh thánh đều được viết bởi con người, bằng ngôn ngữ, tư duy và kinh nghiệm sống của con người. Vì thế, Kinh thánh mang tính cách nhập thể. Thiên Chúa nói trong và qua lời của con người. Do đó, việc hiểu Kinh thánh như thể từng chữ đều được Thiên Chúa đọc cho con người viết xuống là một cách hiểu đơn giản và không phù hợp với truyền thống chú giải của Giáo hội.
Chấp nhận yếu tố nhân loại đồng nghĩa với việc chấp nhận những giới hạn của kiến thức, bối cảnh lịch sử và văn hóa của các tác giả thánh. Điều này không làm suy giảm giá trị thần linh của Kinh thánh, nhưng giúp ta hiểu đúng cách Thiên Chúa đã chọn để mặc khải.
3. Kinh thánh như một thư viện các sách
- Kinh thánh không phải là một cuốn sách đơn nhất, mà là một thư viện gồm nhiều sách, được hình thành trong một khoảng thời gian dài, với nhiều văn thể khác nhau và phản ánh các giai đoạn phát triển khác nhau của đức tin. Mỗi tác giả chỉ nhìn thấy một khía cạnh của mầu nhiệm Thiên Chúa, phù hợp với nhu cầu của cộng đoàn và thời đại của mình.
- Cách nhìn này giúp người đọc tránh được sai lầm khi coi tất cả các sách Kinh thánh đều thuộc loại lịch sử theo nghĩa hiện đại. Trong Kinh thánh có lịch sử, thơ ca, dụ ngôn, huyền thoại tôn giáo, giáo huấn và cả những hình thức văn chương mang tính biểu tượng. Việc xác định đúng văn thể là điều kiện căn bản để hiểu đúng sứ điệp của bản văn.
4. Hệ quả thực tiễn khi đọc Kinh thánh
- Khi nói “Kinh thánh dạy rằng”, câu hỏi cần đặt ra là sách nào và văn thể nào đang được nói đến. Cùng một vấn đề, các tác giả Kinh thánh có thể đưa ra những cách tiếp cận khác nhau. Người đọc phải điều chỉnh cách hiểu của mình tùy theo loại sách đang đọc, giống như khi bước vào một thư viện và phân biệt giữa lịch sử, tiểu thuyết hay thi ca.
- Nhiều lối chú giải sai lầm trong lịch sử phát sinh từ việc áp đặt tiêu chuẩn lịch sử hoặc khoa học hiện đại lên những bản văn không có ý định cung cấp dữ kiện lịch sử hay khoa học. Công việc của chú giải là giúp độc giả nhận ra loại văn chương của từng sách để đón nhận đúng sứ điệp mà Thiên Chúa muốn truyền đạt.
5. Linh hứng và các văn thể trong Kinh thánh
- Việc chấp nhận nhiều văn thể khác nhau trong Kinh thánh không phủ nhận tính linh hứng, nhưng giúp hiểu linh hứng một cách chính xác hơn. Linh hứng không đồng nghĩa với việc mọi chi tiết đều mang tính lịch sử hay khoa học. Thiên Chúa có thể linh hứng một dụ ngôn, một bài thơ hay một trình thuật mang tính biểu tượng, miễn là chân lý cứu độ được truyền đạt.
- Chẳng hạn, nếu một bản văn không nhằm tường thuật lịch sử theo nghĩa chặt chẽ, thì điều người đọc được mời gọi tin không phải là chi tiết sự kiện, mà là chân lý thần học được diễn tả qua hình thức ấy. Vì thế, không có mâu thuẫn giữa việc tin Kinh thánh được linh hứng và việc chấp nhận sự đa dạng của các hình thức văn chương trong đó.
Nguồn: hdgmvietnam
