Sợ hãi là một phản ứng tự nhiên mà Thiên Chúa đặt để nơi con người trước những nguy hiểm. Có những nỗi sợ ta nhận diện rõ ràng, nhưng cũng có những nỗi sợ âm thầm ẩn giấu, tác động sâu xa đến tâm hồn.

Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển, đời sống vật chất được nâng cao, con người tưởng như được bảo đảm hơn về mọi mặt. Thế nhưng, nghịch lý thay, nỗi sợ hãi dường như không hề giảm bớt. Càng văn minh, con người lại càng đối diện với nhiều mối đe dọa: sợ bệnh tật, tai nạn, mất mát, thất bại, bị từ chối, hay thậm chí sợ cả tương lai bất định. Người giàu lo mất của, người nghèo lo miếng ăn; người khỏe lo ngày mai, người yếu lo hôm nay. Có những nỗi sợ hữu hình, nhưng cũng có những nỗi sợ vô hình len lỏi trong tâm trí, khiến con người sống trong bất an và đánh mất tự do.

Vậy đâu là nguyên nhân sâu xa của nỗi sợ? Và người môn đệ Đức Kitô phải đối diện với nỗi sợ ấy như thế nào?

Trước hết, nỗi sợ đến từ việc thiếu niềm tin vào Thiên Chúa.

Thực tế, khi lo lắng và sợ hãi chiếm lấy tâm hồn, con người dễ bị tê liệt, mất phương hướng và không còn nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa. Nhất là trong những lúc thử thách bất ngờ, ta dễ hoảng loạn và đánh mất niềm tin. Vì thế, điều cần thiết là tập sống thinh lặng, cầu nguyện và lắng nghe tiếng Chúa mỗi ngày, để nhận ra rằng Ngài vẫn luôn ở đó, đồng hành và nâng đỡ. Như trong bài đọc I cho thấy hình ảnh ngôn sứ Giêrêmia. Vì trung thành loan báo Lời Chúa và can đảm tố cáo tội lỗi, ông bị bách hại, nhạo báng và đe dọa. Nhưng giữa những thử thách đó, ông vẫn xác tín: “Đức Chúa ở bên tôi như một trang chiến sĩ oai hùng” (Gr 20,11). Chính niềm tin mạnh mẽ vào sự hiện diện của Thiên Chúa đã giúp ông vượt qua sợ hãi và trung thành với sứ mạng.

Thứ đến, con người sợ chính mình.

Có một câu hỏi rất thật mà mỗi người, dù muốn hay không, đều phải đối diện: điều gì làm tôi sợ nhất? Phải chăng là bệnh tật, thất bại, mất mát… hay là một tương lai đầy bất định? Nhưng nếu đi sâu hơn một chút, ta sẽ nhận ra: đằng sau tất cả những nỗi sợ ấy, còn có một nỗi sợ khác lớn hơn nỗi sợ mất kiểm soát, sợ bị tổn thương, sợ phải đối diện với sự mong manh của chính mình. Con người hôm nay có thể chinh phục thiên nhiên, làm chủ công nghệ, nhưng lại không dễ làm chủ được nỗi sợ trong lòng mình.

Có một nỗi sợ âm thầm nhưng sâu xa: đó là nỗi sợ phải đối diện với chính nội tâm của mình. Con người có thể can đảm trước những khó khăn bên ngoài, nhưng lại dễ né tránh việc nhìn vào bên trong. Bởi nơi đó có những yếu đuối, những vết thương, những sai lầm và cả những góc tối mà ta không muốn chạm đến.

Nhiều khi, ta sợ phải thừa nhận con người thật của mình: giới hạn, mong manh và dễ sa ngã. Vì thế, ta chọn cách sống bận rộn, tìm kiếm những ồn ào bên ngoài để lấp đầy khoảng trống nội tâm, hầu không phải đối diện với chính mình. Nỗi sợ ấy cũng khiến ta ngại thay đổi, bởi khi nhận ra sự thật, ta sẽ phải hoán cải, phải từ bỏ những điều chưa tốt và bước ra khỏi vùng an toàn quen thuộc.

Trong bài Tin Mừng, Đức Giêsu ba lần lặp lại lời trấn an: “Anh em đừng sợ”. Người hiểu rõ nỗi yếu đuối của các môn đệ khi được sai đi. Theo Chúa không phải là con đường dễ dàng, nhưng là bước vào sứ mạng ngôn sứ: dám sống và làm chứng cho sự thật, ngay cả khi phải đối diện với chống đối và bách hại.

“Đừng sợ những kẻ giết thân xác mà không giết được linh hồn” (Mt 10,28). Lời này không mời gọi chúng ta coi thường đau khổ, nhưng nhắc nhớ rằng giá trị đích thực của đời người không nằm ở thân xác hay những bảo đảm trần thế, mà ở mối tương quan với Thiên Chúa. Người môn đệ được mời gọi sống trong niềm tin rằng Thiên Chúa luôn quan phòng: “Ngay đến tóc trên đầu anh em, Người cũng đếm cả rồi” (Mt 10,30).

“Đừng sợ” không có nghĩa là không còn cảm thấy sợ hãi, nhưng là không để nỗi sợ làm chủ đời mình. “Đừng sợ” là can đảm đối diện với thử thách; là tin tưởng ngay giữa những bất ổn; là phó thác trọn vẹn cho Thiên Chúa. Như Thánh Vịnh dạy: “Hãy ký thác đường đời cho Chúa và tin tưởng vào Người” (Tv 37,5), và thánh Phêrô khuyên: “Mọi âu lo, hãy trút cả cho Người, vì Người chăm sóc anh em” (1 Pr 5,7).

Quả thật, có những nỗi sợ làm ta chùn bước: sợ thất bại, sợ bị từ chối, sợ không đủ khả năng… Những nỗi sợ ấy âm thầm làm hao mòn lòng nhiệt thành và cản trở ta dấn thân. Nhưng Đức Kitô mời gọi chúng ta vượt qua tất cả: “Trong thế gian, anh em sẽ phải gian nan khốn khó. Nhưng can đảm lên, Thầy đã thắng thế gian” (Ga 16,33).

Lời mời gọi của các vị Giáo hoàng vẫn còn vang vọng: “Đừng sợ! Hãy mở rộng cửa cho Đức Kitô.” Khi ta mở lòng cho Chúa, chính Ngài sẽ biến đổi nỗi sợ thành niềm tin, biến thử thách thành cơ hội, và ban cho ta sức mạnh của Chúa Thánh Thần để sống trọn vẹn ơn gọi của mình. Trong một thế giới đầy bất ổn và lo âu, lời “Đừng sợ” của Đức Giêsu hôm nay không chỉ là một lời an ủi, nhưng là một lời mời gọi sống đức tin cách mạnh mẽ. Người môn đệ không được miễn trừ khỏi thử thách, nhưng được bảo đảm rằng Thiên Chúa luôn ở cùng. Vì thế, thay vì để nỗi sợ khống chế, chúng ta được mời gọi đặt trọn niềm tin vào Chúa, dám sống và làm chứng cho Tin Mừng giữa đời thường. Khi biết phó thác và cậy dựa vào Ngài, ta sẽ tìm được sự bình an đích thực một sự bình an mà không một nỗi sợ nào có thể lấy đi.

Lạy Chúa, giữa bao nỗi lo âu của cuộc sống, xin dạy chúng con biết tín thác nơi Chúa, để chúng con không còn sợ hãi, nhưng luôn can đảm sống và làm chứng cho tình yêu của Ngài. Amen.

Lm. Gioakim Nguyễn Xuân Văn