Trong số các vị giáo hoàng kể từ Thánh Phêrô, có 82 vị được công nhận trên toàn thế giới là thánh. Tất cả 35 vị giáo hoàng đầu tiên đều được tuyện thánh; 31 vị trong số đó là các thánh tử đạo.

Khi Đức Giáo hoàng Phaolô VI được tuyên thánh vào năm 2018, ngài trở thành vị giáo hoàng thứ 82 được tuyên thánh. Trước khi ngài được tuyên thánh, những vị giáo hoàng gần đây nhất được tuyên thánh là Đức Giáo hoàng Gioan XXIII và Đức Giáo hoàng Gioan phaolô II vào năm 2014. Gần đây nhất, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô I được phong Chân phước vào năm 2022, chỉ còn một bước nữa là đến việc tuyên thánh. Đức Giáo hoàng Piô XII được tuyên bố là Đấng Đáng kính vào năm 2009.

Chỉ có 8 vị kể từ thế kỷ XI

Điều thú vị là, trong số 82 vị thánh này, chỉ có 8 vị được tuyên thánh kể từ thế kỷ XI. Về con số này, chúng ta nên nhớ rằng trong 1.000 năm đầu tiên của Giáo hội, hầu như không có quy trình chính thức nào cho việc tuyên thánh.

8 vị đó là:

Thánh Giáo hoàng Bênêđictô IX (#142); Thánh Giáo hoàng Grêgôriô VII (#156); Thánh Giáo hoàng Grêgôriô X (#193); Thánh Giáo hoàng Piô V (#224); Thánh Giáo hoàng Piô X (#256); Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII (#260); Thánh Giáo hoàng Gioan phaolô II (#264); và Thánh Giáo hoàng Phaolô VI (#262).

Sau thiên niên kỷ thứ nhất, Giáo hội bắt đầu phát triển một quy trình có hệ thống để xác định các tiêu chuẩn của những người được đề cử trong việc tuyên thánh. Vào ngày 4 tháng 7 năm 973, Đức Giáo hoàng Bênêđictô VI đã tuyên thánh cho Đức Giám mục Ulrich của Augsburg. Như vậy, Thánh Ulrich trở thành người đầu tiên được một vị giáo hoàng tuyên thánh.

Năm 1243, Đức Giáo hoàng Grêgôriô IX khẳng định rằng chỉ có Giáo hoàng mới có thẩm quyền tuyên bố ai đó là thánh. Điều này vẫn đúng cho đến ngày nay, mặc dù cần lưu ý vai trò đặc biệt của Đức Giáo hoàng trong một hình thức tuyên thánh đặc biệt, được gọi là “tuyên thánh tương đương,” khi một Đức Giáo hoàng chỉ đơn giản xác nhận lòng sùng kính đối với một vị thánh đã được tôn kính trong Giáo hội. Trường hợp này là của Thánh Pierre Faber (1506-1546), một tu sĩ Dòng Tên được Giáo hoàng Phanxicô công nhận năm 2013, hoặc của Thánh Hildegard xứ Bingen, được Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI công nhận.

Bộ Giáo luật năm 1917 quy định rằng tiến trình tuyên thánh không thể bắt đầu cho đến 50 năm sau khi người được tuyên thánh qua đời. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã rút ngắn thời hạn đó xuống còn 5 năm. Trong một số trường hợp, thời hạn này có thể được bỏ qua hoặc rút ngắn, như trường hợp mà Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã áp dụng khi Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II qua đời.

Thời gian chờ đợi trung bình để một người được tuyên thánh sau khi qua đời là khoảng 180 năm. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II được phong thánh chỉ 9 năm sau khi qua đời.

Những vị giáo hoàng xuất chúng

Chúng ta hãy cùng gặp gỡ một số vị giáo hoàng đã được tuyên thánh, những người đã đứng vững suốt nhiều thế kỷ để bảo vệ, và nhiều lần liều mạng sống để gìn giữ Giáo hội do chính Chúa Kitô thiết lập.

—  Vị giáo hoàng thứ 2 – Thánh Linô (67-76): Thánh Linô chỉ đứng sau Thánh Phêrô. Chức vụ này được cả Thánh Phêrô và Thánh Phaolô giao phó cho Thánh Linô sau khi Giáo hội Kitô giáo được thành lập tại Rôma. Nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể được giao cho Thánh Linô còn khá mơ hồ vì hệ thống phẩm trật của Giáo hội vẫn đang trong quá trình được thiết lập. Người ta biết rằng Thánh Linô đã tử đạo và được chôn cất gần Thánh Phêrô. Tên của ngài được nhắc đến trong Lễ Quy Rôma (Kinh nguyện Thánh Thể I). Thánh Phaolô cũng nhắc đến Thánh Linô trong Thư thứ hai gửi cho Timôthê.

— Vị giáo hoàng thứ 3 – Thánh Clêtô (76-90): Thánh Clêtô còn được biết đến với tên Anaclêtô. Theo truyền thuyết, Thánh Clêtô đã chia Rôma thành 25 giáo xứ và phong chức linh mục cho một số lượng không xác định. Thánh Clêtô cũng được nhắc đến trong Lễ Quy Rôma. Không có ghi chép nào về việc Thánh Clêtô chịu tử đạo, nhưng ngài được chôn cất gần vị tiền nhiệm của mình, Thánh Linô.

— Vị giáo hoàng thứ 4 – Thánh Clêmentê I (88-99): Ngài sinh năm 35 và trở thành giáo hoàng vào khoảng giữa năm 88 và 90. Ngài được chính Thánh Phêrô tấn phong. Thánh Phaolô nhắc đến Thánh Clêmentê trong các tác phẩm của mình như một “người cộng sự,” vì vậy rõ ràng Thánh Clêmentê đã tham gia sâu sắc vào việc hình thành Giáo hội sơ khai.

Thánh Clêmentê được gọi là vị Giáo phụ Tông đồ (Tông phụ) đầu tiên. Các Giáo phụ Tông đồ là những người sống vào thế kỷ thứ I và II, được biết đến là những người đã học hỏi từ Mười Hai Tông đồ đầu tiên.

Thánh Clêmentê, người đã quen biết cả Thánh Phêrô và Thánh Phaolô, đã viết về nhiều điều mà hai vị tông đồ vĩ đại này đã giảng dạy. Trong các tác phẩm của ngài, chúng ta tìm thấy giáo lý rằng các Tông đồ có thẩm quyền phong chức giám mục mới, do đó đặt nền tảng cho hệ thống phẩm trật của Giáo hội.

Thánh Clêmentê đã chịu tử đạo khi bị dìm chết trên biển vào năm 99.

— Vị giáo hoàng thứ 64 – Thánh Grêgôriô I (590-604), còn gọi là Thánh Grêgôriô Cả: Khi Đế quốc Rôma đang trên đà sụp đổ, các vị giáo hoàng đương thời đã không tuyệt vọng. Các ngài chấp nhận rằng sứ mệnh của mình là cuối cùng phải cải hóa những chiến binh ngoại đạo và hướng tới một xã hội Kitô giáo hòa bình. Một trật tự xã hội mới đang được hình thành.

Trong suốt thời kỳ sụp đổ của Đế quốc Rôma, vô số các bộ tộc  man rợ đã xâm chiếm khắp nơi. Lục địa rơi vào tình trạng hỗn loạn. Rồi Thánh Grêgôriô xuất hiện. Với tài năng thực sự, đời sống thiêng liêng sâu sắc và năng lượng dồi dào, Thánh Grêgôriô đã định hướng cho cương vị giáo hoàng một con đường trải dài suốt thời Trung Cổ.

Sinh ra trong giàu có ở Rôma, ngài trở thành quan trấn thủ thành phố rồi đột nhiên từ bỏ thế giới vật chất. Ngài dùng tài sản của mình để thành lập các tu viện và thậm chí biến chính ngôi nhà nguy nga của mình thành một tu viện. Ngài sống một cuộc đời khổ hạnh và sau đó, khi được yêu cầu, đã nhận chức vụ đặc phái viên của giáo hoàng tại Constantinople. Khi ngôi giáo hoàng bị bỏ trống vào năm 590, người dân Rôma đã gây áp lực buộc Thánh Grêgôriô phải chấp nhận vị trí này. Ngài đã nhận lời và trước khi qua đời, ngài đã đặt nền móng cho Kitô giáo thời Trung Cổ.

Thánh Grêgôriô I được biết đến là “Cha đẻ của việc thờ phượng Kitô giáo” vì thời gian và công sức ngài bỏ ra để cải cách nghi thức phụng vụ Rôma (bình ca Gregorian được đặt theo tên ngài). Ngài là một Tiến sĩ Hội thánh.

Thánh Grêgôriô Cả là vị thánh bảo trợ của các nhạc sĩ, ca sĩ, sinh viên và giáo viên.

Tác giả: Larry Peterson – Nguồn: Aleteia 

Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên