CHÚA NHẬT 32 THƯỜNG NIÊN – NĂM A
“Khôn – Dại”
Trong ngôn ngữ đời
thường, khôn và dại là hai tính từ chỉ hai tình trạng đối lập nhau. Tuy vậy, để
kết luận một người nào đó khôn hay dại lại không dễ dàng chút nào. Một người
buổi sáng khôn ngoan bỗng buổi chiều trở thành dại khờ vì có hành vi không tốt.
Khôn dại cũng được nhận định theo cảm nhận chủ quan của mỗi người. Ranh giới
giữa khôn và dại thật mỏng manh, khoảng cách giữa dại và khôn thật gần gũi. Vì
thế mà cổ nhân dạy: “Khôn ba năm dại một giờ”, hay “Kiếm củi ba năm thiêu trong
một giờ”. Một hành vi sai trái có thể làm cho người khôn nên dại; một cử chỉ
khôn ngoan có thể biến người dại nên khôn. Một phút dại khờ có thể làm một
người khuynh gia bại sản, một giây khôn ngoan có thể làm cho một người trở nên
phú quý cao sang.
Hai người lên đền
thờ cầu nguyện, một người kể lể công phúc đã làm và cảm tạ Chúa đã cho mình
được như thế. Người ta bảo, người này khôn.
Người kia chỉ đấm
ngực nhận mình là kẻ tội lỗi. Người ta nói, người này dại.
Khi rời Hội đường trở
về, lời cầu nguyện của người kể lễ công phúc không được đón nhận. gười ta bảo,
người này dại.
Lời cầu nguyện của
người nhận mình đầy tội lỗi được Chúa nhận lời. người ta nói, ông này khôn.
Năm cô trinh nữ
mang đèn mà không đem theo dầu bị kết án là những người dại dột. Các cô sống mà
không có định hướng cho tương lai. Các cô chỉ a dua theo người ta đến đám cưới.
Quan niệm của các cô chỉ mang tính nhất thời, thiếu sâu sắc.
Trong truyền thống
Khánh Kinh, quan niệm về khôn – dại không giống như cách suy nghĩ của người
đời. Thánh Phao-lô đã quảng diễn điều đó trong thư gửi giáo dân Cô-rinh-tô: “Chúng tôi rao giảng Chúa Kitô chịu đóng
đinh trên thập giá, một cớ vấp phạm cho người Do-thái, một sự điên rồ đối với
các người ngoại giáo. Nhưng đối với những người được gọi, dầu là Do-thái hay
Hy-lạp, thì Ngài là Chúa Kitô, quyền năng của Thiên Chúa, và sự khôn ngoan của
Thiên Chúa, vì sự điên dại của Thiên Chúa thì vượt hẳn sự khôn ngoan của loài
người, và sự yếu đuối của Thiên Chúa thì vượt hẳn sức mạnh của loài người. Ðó
là lời Chúa” (1 Cr 1,23-25). Theo quan niệm của người đời, người khôn là
người biết làm lợi cho bản thân; trong quan niệm của Thánh Kinh, người khôn là
người biết hy sinh cho kẻ khác. Cũng một sự kiện Đức Giê-su chịu treo trên thập
giá, Người có đức tin nhận ra tình
thương bao la của Thiên Chúa; người vô tín chỉ thấy nhục nhã khổ đau.
Ngày nay, với tiến
bộ của khoa học, người ta đang dự tính sẽ nghiên cứu con người khi còn là phôi
thai trong lòng mẹ, để lọc bớt những yếu tố có thể làm chậm phát triển trí tuệ.
Như thế, trong tương lai có lẽ chỉ hoàn toàn là những người khôn hiện hữu trên
thế gian này. Tuy vậy, nếu người ta khôn ngoan về trí thông minh, biết đâu lại
quá dại dột trong cách đối xử với nhau. Chính vì thế mà định nghĩa khôn dại
thật là lắt léo và phức tạp.
Trong cánh đồng
cuộc đời, cỏ lùng và lúa cùng mọc lên. Trong cuộc sống nhân sinh, người khôn và
kẻ dại cùng hiện hữu. Người dại thường phải chấp nhận một số phận hẩm hiu, thua
thiệt, người khôn lại mang số phận phú quý cao sang. Người công giáo tin rằng
với nỗ lực cố gắng của bản thân và với ơn phù trợ của Chúa, người ta có thể trở
thành người khôn ngoan thực sự.
Khôn ngoan và dại
dột không chỉ là hai hạng người hiện hữu trong cuộc sống, nhưng đó còn là hai
thái cực trong cùng một con người. Nơi mỗi người luôn có sự khôn ngoan, nhưng
đồng thời cũng vẫn còn sự dại dột, vì thế mà chúng ta phải ngôn ngoan thận
trọng để không hành xử theo những quyết định dại dột do sự ích kỷ gây nên.
Đức Giê-su là sự
Khôn ngoan của Thiên Chúa. Người chính là Lời của Chúa Cha, hiện hữu từ muôn
thuở và đã hóa thân làm người. Những ai nghe Người giảng dạy đều thán phục và
trầm trồ khen ngợi, “vì người giảng dạy
như một Đấng có uy quyền, chứ không như các kinh sư” (Mc 1,22). Với cuộc
sống và lời giảng dạy của Người, Đức Giê-su dạy cho con người thay đổi quan
niệm về khôn – dại. Người khôn ngoan không chỉ là người có “chỉ số IQ” cao như
ngày nay người ta thường nhận định, nhưng là người biết sống vì tha nhân, được
minh chứng bằng lòng mến Chúa yêu người.
Đâu là sự khôn
ngoan đích thực? Đó là lòng kính sợ Chúa. Kính sợ Chúa vừa là khởi đầu, vừa là
sự viên mãn và là tuyệt đỉnh của sự khôn ngoan. Vua Sa-lo-môn đã chứng minh
điều đó như sau: “Bước đầu của khôn ngoan là kính sợ Ðức Chúa, ngay từ lúc thành hình trong
lòng mẹ…Sự viên mãn của khôn ngoan là kính sợ Ðức Chúa.Khôn
ngoan lấy hoa trái của mình làm cho họ say sưa…Lòng kính sợ Ðức Chúa là tuyệt đỉnh của khôn ngoan, mang lại bình
an và sức khoẻ dồi dào. (x. Kn 1,14-18).
Lời Chúa hôm nay
giúp ta suy xét xem mình đang là người dại hay khôn. Để có thể trở nên khôn
ngoan đích thực, chúng ta cần có ơn Chúa. Thánh Phao-lô đã viết: “Nếu ai trong anh em thiếu đức khôn ngoan,
thì hãy cầu xin Thiên Chúa, Người sẽ ban cho mọi người cách rộng rãi” (Gc
1,5). Vâng, Chúa sẵn sàng ban cho chúng ta sự khôn ngoan. Ngài đã làm điều ấy
khi sai Con của Ngài là Đức Giê-su Ki-tô. Đón nhận lời của Đức Giê-su sẽ làm
cho chúng ta trở thành những người khôn ngoan đích thực.
+ Giuse Vũ Văn Thiên
Giám mục Hải Phòng | 
